Savunma harcamaları-teknolojik inovasyon ilişkisi: Soğuk Savaş döneminde turnuva modeli

Bugün kullanılan bir çok teknolojinin dayanağı Soğuk Savaş döneminde keşfedilen icat ve teknolojiler bulunmaktadır. Bu dönemde ortaya çıkan ürün ve teknolojiler her birinin diğerinden daha üstün özellikler taşıdığı görülmektedir. Silahlanma yarışıyla başlayan teknoloji yarışı, dışsallık yaratarak sivil sektöre aktarılması, katma değeri yüksek ürünlerin üretilmesine olanak sağlar. Böylelikle ülke büyümesine katkı sağlandığı düşünülmektir. Bu bağlamda savunma sanayi, savunma harcamaları ve bu harcamalarının belirlenmesinde nelerin etken olduğu teorik ve temel kavramlar açıklanmıştır. Bu çalışmada, Soğuk Savaş Döneminde Turnuva Modeli kullanılmaktadır. Turnuva Modeli'nin Soğuk Savaş Dönemi'nde kullanılmasındaki amaç teknolojinin bu dönemde hiç olmadığı kadar hızlı bir şekilde gelişmesidir. Sık sık savaş olmadan savaş tehdidi maddesi ile Turnuva Modeli'nin bu döneme uyarlanması sağlanmıştır. Birbiriyle aynı güçte olan ABD ve SSCB'nin silahlanma ve teknoloji yarışına girerek teknolojik inovasyonun ve silah sistemlerinin gelişmesi incelenmiştir. Turnuva Modeli'nde bulunan; savaş harcamalarının yüksek meblağda olması, barutlu silahların ve barut teknolojisinin yoğun biçimde kullanımı, askeri buluş ve yeniliklerin elde edilmesinde zorluklarla neredeyse hiç karşılanmaması koşullarına ek olarak savaş tehdidi koşulu ve büyük güçte devasa ülkelerin yarışması yenilik olarak getirerek, 20. yüzyılda Soğuk Savaş Dönemi'ne uygulanarak, bu modelin işlemesini mümkün hale getirilmiştir. İktisat literatüründeki; miktar rekabeti dinamiklerini içeren Cournot Modeli, fiyat rekabeti dinamiklerini içeren Bertrandt Modeli ve tekelleşme dinamiklerini içeren Kartel Modeli, üç farklı piyasa durumundan ilham alınarak incelenmiştir. Modelden elde edilen bulgulara göre; kullanılan teknolojiler, silah sistemleri ve savunma harcamaları her iki güç için de aynı düzeydedir. Buna karşın, ABD'nin sermaye ve servet birikimi; SSCB'nin sermaye ve servet birikiminin çok üzerinde yer almaktadır. SSCB'nin GSYİH içinde askeri harcamalarına ayırdığı pay, ABD'ye göre yüksek kalmaktadır. Batı Bloku'nun denizlere hakimiyeti, jeo-politik şartları ve coğrafi konumu; Doğu Bloku'na göre stratejik üstünlük sağlamaktadır. Bu durum ABD'nin Soğuk Savaşın kazananı olmasına, SSCB'nin rekabet etme durumunun ortadan kalmasına, kaybetmesine ve piyasa terkine neden olmuştur.