Türkiye'deki Suriyeli mültecilere yönelik ruh sağlığı müdahalelerinin yaygınlaştırılması: Niteliksel bir çalışma

Dünyada savaş, çatışma ve insan hakları ihlalleri nedeniyle zorla yerinden edilen 100 milyona yakın insan bulunmaktadır. Suriye'de çatışmaların başlamasının üzerinden 13 yıl geçmesine rağmen bu çatışma nedeniyle yaşanan zorunlu yerinden edilmeler hâlâ dünyanın en büyük krizlerinden biri olarak değerlendirilmektedir. Suriyeli mülteciler, göç öncesinde, göç sırasında ve sonrasında yaşadıkları travmatik olaylar nedeniyle ruh sağlığı sorunları yaşama riskiyle karşı karşıyadır. Yaklaşık 3,4 milyon Suriyeli mülteciye ev sahipliği yapan Türkiye'nin sağlık sistemi yetersiz kalmaktadır. Ülkedeki ruh sağlığı ihtiyacı ile ülkenin sahip olduğu kaynaklar arasında ruh sağlığı açığı olarak adlandırılan bir açık bulunmaktadır. Mültecilerin refahının iyileştirilmesi için bu açığı kapatmak amacıyla ruh sağlığı müdahalelerinin yaygınlaştırılması tavsiye edilmektedir. Sorun Yönetimi ve Fazlası (PM+), Dünya Sağlık Örgütü tarafından geliştirilen yaygınlaştırılabilir bir ruh sağlığı müdahalesidir. Önceki çalışmalar, özellikle düşük ve orta gelirli ülkelerde yaygınlaştırma sürecini etkileyen faktörleri, engellerini ve kolaylaştırıcılarını araştırmıştır. Ancak bildiğimiz kadarıyla Türkiye'de ruh sağlığına yönelik kısa müdahalelerin yaygınlaştırılmasına yönelik niteliksel bir çalışma bulunmamaktadır. Bu nedenle mevcut çalışma, Suriyeli mültecilerin ruh sağlığı hizmetlerine erişiminin artırılması sürecine rehberlik etmek hedefiyle PM+'nın Türkiye'de yaygınlaştırılması potansiyeli hakkında derinlemesine bilgi edinmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Kilit bilgi kaynakları, PM+ kolaylaştırıcıları ve daha önce PM+ müdahalesini almış olan yararlanıcılarla yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Sonuçlar, PM+'nın yaygınlaştırılmasına ihtiyaç olduğunu ancak yaygınlaştırma sırasında dikkate alınması gereken kolaylaştırıcıların ve engellerin de bulunduğunu göstermiştir. Bulgular aynı zamanda bu sürece rehberlik edebilecek önerilere de yer vermiştir. Anahtar Kelimeler: Mülteciler, Yaygınlaştırma, Ruh Sağlığı Açığı, Ruh Sağlığı Müdahaleleri, Niteliksel Araştırma