Koç spermatozoonlarında akrozom reaksiyonunun uyarılabilme oranları üzerine mevsimsel etkilerin araştırılması

Koçlarda akrozom reaksiyonunun uyarılması üzerine mevsimsel etkilerin ve ozmotik tolerans limitlerinin incelenmesi amacıyla iki paralel çalışma yürütüldü. Toplam 6 baş ergin koçtan ayda bir kez olmak üzere tüm çalışma süresince kış (Aralık-Şubat), ilkbahar (Mart-Mayıs), yaz (Haziran-Ağustos) ve sonbahar (Eylül-Kasım) mevsimleri süresince (her koç her mevsimde 3 kez ejekülat verdi) sperma örnekleri elektroejekülatör yardımıyla toplandı. Çalışmanın ilk bölümünde akrozom reaksiyonunun uyarılması amacıyla farklı ajanlar, LPC ve CI, kullanıldı. Sperma örnekleri 37°C de 3 saat boyunca inkübe edildiler. LPC veya CI ile uyarıldıktan sonra çeşitli aralıklarla (15, 30, 60, 120 ve 180 dakika) örnekler toplanarak akrozomal bütünlük floresan boyama (FITC-PNA) ile tespit edildi. LPC ve CI ile uyarılan akrozom reaksiyonu oranları farklı mevsimlerde farklı oranlar oluşturdu. Tüm inkübasyon süreleri (15-180 dakika) için akrozom reaksiyonuna giren spermatozoon oranları LPC ve kontrol grupları için kış aylarında maksimum düzeye ulaştı (P<0.05). Ancak, CI ile uyarılan akrozom reaksiyonu oranları inkübasyon süresine bağlılık gösterdi (reakte akrozom oranı 180 dakikalık inkübasyon süresince kademeli olarak yükseldi) ve mevsimlere göre önemli ölçüde değişti. Kış ve yaz aylarında CI ile uyarılarak akrozom reaksiyonuna giren spermatozoon oranları tüm inkübasyon süreleri için daha yüksek (P<0.05) bulundu. Çalışmanın ikinci bölümünde sperma örnekleri farklı ozmotik basınçlara sahip (50,100, 290, 500 ve 1000 mOsm/L) früktoz-sodyum sitrat solüsyonlarına maruz bırakıldılar. Bu örnekler 35°C de 15 dakika boyunca inkübe edildiler. İzoozmotik ve hiperozmotik solüsyonlarda inkübe edilen örnekler (290, 500, 750 ve 1000 mOsm/L) hipoozmotik koşullara yeniden döndürüldüler. Bu ozmotik şok uygulamalarından sonra spermatozoon canlılık oranları ve membran bütünlükleri eosin boyaması ve hipoozmotik şişme testinin kombine kullanıldığı (HE testi) bir metot yardımıyla değerlendirildi. Hipo, izo ve hiperozmotik koşullarda inkübe edilen spermatozoonlarda en düşük (P<0.05) canlı spermatozoon oranları kış mevsiminde elde edildi. Benzer biçimde 50, 100, 290, 500 ve 100 mOsm/L lik solüsyonlarda inkübe edilen örneklerde en düşük (P<0.05) membran bütünlüğü tam ve membran bütünlüğü tam-canlı spermatozoon oranları kış aylarında tespit edildi. Anizoozmotik solüsyonlarda inkübasyon sonrasında canlı, membran bütünlüğü tam ve canlı-membran bütünlüğü tam spermatozoon oranları en yüksek olarak sonbaharda tespit edildi, bununla beraber bu parametrelerin aynı ozmotik inkübasyon koşullarında kış aylarında en düşük olduğu gözlendi. Bu açıdan bakıldığında membran bütünlüğü açısından en iyi mevsimin sonbahar olduğu tespit edildi. Sonuç olarak, LPC be CI un akrozom reaksiyonunun uyarılması için farklı yolakları kullandıkları ve sinyal iletim yolaklarının uyarılmasından sorumlu oldukları belirlendi. Taze, LPC ve CI ile akrozom reaksiyonu uyarılan koç spermatozoonlarında bu çalışmada kış aylarında belirlenen aşırı duyarlılığın bu dönemdeki artan melatonin düzeyleri ile ilişkili olabileceği düşünülebilir. Bununla birlikte, mevsimlerin koç spermatozoonlarının ozmotik toleransları üzerine önemli etki yaptığı görülmüştür. En yüksek fertilite düzeylerine ulaşılan, aşım sezonu olan sonbahar aylarında en geniş ozmotik tolerans sınırlarının belirlenmesinin aslında rastlantısal olmadığı düşünülmektedir.