Sebebi açıklanamayan infertil olgularda Wnt/ß-katenin yolağının yeri ve önemi

Günümüze kadar tanımlanmış 19 adet farklı tipi bulunan Wnt ailesinin üyeleri, hücre polaritesinin belirlenmesi, çoğalması, apoptozis ve hücre göçünü içine alan hem embriyonik hem de patolojik olayların kontrolünde görev alır. Wnt sinyali iki ana mekanizma tarafından kontrol edilir. Birincisi hücre yüzeyinde bulunan Frizzled (Fzd) reseptörü ile oluşan Wnt/Fzd kompleksinin Dishevelled (Dvl) aktive etmesi sonucunda, glikojen sentaz kinaz-3ß (GSK-3ß) fosforilasyonu ile ß-kateninin komplekse bağlanmasını sağlayan Axin aktivasyonudur. Böylelikle ß-katenin hücre içerisinde çekirdeği aktive ederek gen transkripsiyonunun başlamasını sağlar. İkincisi ise ß-kateninden bağımsız gerçekleşen yolak olup, Dvl aktive edilerek hücre içerisindeki profilin, Rac ve Rho aktivasyonu sonucunda sitoplazmik olaylar kontrol edilir. Hücre transkripsiyonunu etkilemeden sitoplazmik olarak Wnt sinyal yolağının, epiteliyal-mezenşimal hücrelar arası iletişimde de rol oynadığından bu yolak, hem implantasyon hem de endometriyal siklusda araştırma konusu olmuştur.Başarılı bir impalantasyon; implantasyon aşamasına gelmiş blastokist ve reseptif uterusa bağlıdır. İmplantasyon sırasında hem embriyodan hem de endometriyumdan salgılanan faktörler implantasyonun gerçekleşmesinde esas rol oynayan etmenlerdir. İnfertil vakalarda ovaryum ve/veya sperme ait problemlerin yanısıra, fertilizasyon gerçekleşmesine rağmen implantasyonun gerçekleşmediği durumlar, sebebi açıklanamayan infertil vakalar olarak değerlendirilir. Wnt/ß-katenin yolağının normal endometriyal siklusun proliferasyon ve erken sekresyon evrelerinde ekspresyonları daha önceki çalışmalarda gösterilmesine rağmen, sebebi açıklanamayan infertil vakalarda endometriyal ekspresyonuna ait literatür bilgisine rastlanmamıştır. Çalışmada, sebebi açıklanamayan infertil olgularda endometriyal siklusun proliferasyon ve sekresyon evrelerinde Wnt/ß-katenin sinyal yolağınun varlığı ve rolünün incelenmesi amaçlanmıştır.Bu amaç ile kontrol ve infertil grubu hastaların proliferasyon ve sekresyon döneminde alınan örnekleri, %10 luk formalin solüsyonu içinde tespit edildikten sonra rutin parafin takip protokolü uygulandı. Alınan kesitler histokimyasal analiz için hematoksilen-eozin ile boyanır iken, Wnt7a, ß-katenin, Fzd6 ve Dkk1 dağılımları indirekt immunoperoksidaz yöntemi ve in situ hibridizasyon tekniği ile incelendi.Histokimyasal analiz sonucunda, lumen ve bez epitellerinin her iki grupta ve her iki mentsrual fazda histolojik özelliklerini taşıdıkları izlendi.İmmunohistokimyasal analiz sonucunda, Wnt7a dağılımının proliferasyon döneminde, infertil olgularda luminal epitelde, kontrol grubuna oranla daha fazla olduğu, bununla beraber sekresyon döneminde kontrol grubundaki negatifliğe rağmen, infertil olgularda sekresyon döneminde luminal epitelde ekspresyonun olduğu gözlendi. ß-katenin immunoreaktivitesinin ise hem kontrol hem de infertil gruplarda proliferasyon ve sekresyon dönemlerinde, luminal ve bez epiteli ile birlikte stromada da negatif olduğu saptandı. Fzd6 immunoreaktivitesi kontrol ve infertil gruplarda proliferasyon döneminde stromada gözlenir iken, her iki grupta diğer bölgelerde immunoreaktivitelerin benzer olduğu izlendi. Dkk1 immunoreaktivitesi ise her iki grup ve her üç bölgede hem proliferasyon hem de sekresyon dönemlerinde benzer olduğu ve pozitif şiddette olduğu saptandı.İn situ hibridizasyon analizi sonucunda, Wnt7a ekspresyonunun her iki grupta proliferasyon döneminde luminal ve bez epitellerinde farklı iken, stromada benzer idi. Sekresyon döneminde luminal epitelde Wnt7a ekspresyonu infertil gruplarda daha fazla iken, bez epiteli ve stromadaki Wnt7a ekspresyonlarının kontrol grubu ile benzer olduğu saptandı. ß-katenin ekspresyonları her iki grupta proliferasyon dönemide luminal ve bez epitellerinde farklılık olduğu gözlenirken, stromada her iki grupta da ekspresyonun olmadığı izlendi. Sekresyon döneminde luminal ve bez epitelinde ß-katenin ekspresyonunun infertil gruplarda, kontrol grubuna oranla daha fazla iken, stromadaki ß-katenin ekspresyonlarının kontrol grubu ile benzerlik gösterdiği saptandı. Fzd6 ekspresyonunun hem proliferasyon hem de sekresyon dönemlerinde her iki grupta da benzer olduğu izlendi. Dkk1 ekspresyonunda her iki grupta ve her iki dönemde benzer olduğu saptandı.Bu bulgular sonucunda, Wnt7a proliferasyon döneminde salgılandığı ve endometriyumu implantasyon için hazırladığı, fakat, infertil olgularda da Wnt7a'nın salgısının kontrol grubuna oranla daha fazla olması, Wnt7a'nın epiteliyal ekspresyonu, embriyonun maternal doku tarafından reseptivitesi için gerekli olduğunu düşündürdü. ß-katenin ekspresyonun kontrol ile infertil gruplar arasında fark gözlenmemesi, infertil olgularda değişmediğini gösterdi. Fzd6 ekspresyonun her iki grupta benzer ve esas olarak stromada olması, implantasyon aşamasında adezyonunu tamamlamış embriyonun stromal dokuda ilerleyebilmesi için gerekli olduğu düşündürdü. O nedenle infertil olgularda hem epiteliyal Wnt7a, hem de stromal Fzd6 ekspresyonundaki azalmadan dolayı implantasyon başarısız olmuş olabilir. Buna ilaveten, infertil gruplarda hem proliferasyon hem de sekresyon dönemlerinde Dkk1 ekspresyonunun negatif olması, Wnt7a ekspresyonuda az olmasına bağlı olarak inhibitör salgısının tetiklenemediğini düşündürdü.