Seçilmiş Osmanlı minyatürlerinde gök cisimlerinin incelenmesi ve yeni minyatür tasarımları

Geçmişten günümüze insanlar gökyüzü cisimlerinin durağan olmadıklarını anladıktan sonra bu konu hakkında geniş kapsamlı bir araştırmaya girmiştir. Yıldızların ve gezegenlerin hareketleriyle meydana geldiğine inanılan burçlar, insanların yaşayışlarına ve yeryüzündeki olaylara büyük ölçüde etki etmiştir. Yer ve gök arasındaki bu iletişimi sağlayan 'astronomi' bilimidir. Astronomi, gökyüzü olaylarını, gezegenlerin boyutlarını, yıldızların hareketlerini, matematik, geometri vb. yöntemler kullanarak inceler. Astroloji ise bu gözlemler sonucunda kişilerin doğum saatlerine göre yıldız haritalarını çıkarır, tutulmalar ve gezegen yavaşlamaları gibi tekrarlayan gökyüzü olayları müneccimbaşılar tarafından gelecekten haber veren yorumlamalarla halka aktarılmıştır. Zamanın gökyüzü cisimlerini inceleyen bilim adamları, önemli eserler yazarak bilimin gelişmesine büyük katkıda bulunmuşlardır. Bu tez çalışması kapsamında, bu yazmalar arasından seçilmiş İkdul-Cuman Fi Tarihi Ebliz Zaman ( TSMK., B.274), Metaliü'l Saade (BN suppl. Turc. 242), Acâ'ibü'l - Mahlûkât Garâ'ibü'l - Mevcudât isimli minyatürlü yazmalar incelenmiştir. Bu doğrultuda yapılan özgün tasarımlar, gezegen ve burç özellikleri, semboller kullanılarak hayvanlar, doğa elemanları ve gündelik nesnelerle oluşturulmuştur. Tez çalışmasında Osmanlı dönemi astronomisine ve astrolojisine göre gezegenler ve temsil ettikleri on iki burç, minyatür sanatının uygulama biçimleri esas alınarak ve on dokuz karakter tasarımı yapılmıştır. Bu doğrultuda yapılan tez çalışması üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Osmanlı'da astronomi ve astronomlar, astroloji ve müneccimbaşılık kavramı açıklanarak tarihteki gelişimlerinden detaylı bir şekilde bahsedilmiştir. Ardından seçilmiş Osmanlı Minyatürlü yazmalarındaki örnekleri ile incelenmiştir. İkinci bölümde gezegen, yıldızlar ve burçların özellikleri detaylı bir şekilde açıklanmıştır. Üçüncü bölümde tasarımların eskizlerine, kullanılan sembollerin anlamlarına ve dijital ortamda renklendirilmiş son hallerine yer verilmiştir.