Seçimli bir kriz yönetimi unsuru olarak havalimanları acil durum hazırlıklarının incelenmesi: Acil müdahale ekipleri üzerine bir araştırma

Havacılık 1903'te ortaya çıktığından beri hızla gelişmektedir. Gelişme sancılarla başlamıştır. Bu süreçte hava yoluyla seyahat etmek insanlar açısından yeni bir deneyim olduğundan havacılığa dair teknolojik gelişmeler güvenli ve konforlu değildi. 2000'li yıllar havacılığın hızlı ilerlemeye başladığı döneme denk gelmekte ve günümüzde gelişimini çok daha hızlı bir şekilde sürdürmeye devam etmektedir. Havacılığa olan talebin günden güne artması uçuş sayısında ciddi artışlara neden olmuştur. Bahsi geçen artışla birlikte aynı oranda olmasa da havalimanlarında kazalar gerçekleşmektedir ve kazaları önlemek adına atılan tüm adımlara rağmen can ve mal kayıplarının önüne tamamen geçilememiştir. Bu sebeple günümüzde kazalara doğru müdahale ederek can ve mal kayıplarını aza indirmek önem arz etmektedir. Kayıpların azaltılması amacıyla bilimsel çalışmalar yapılmakla beraber sahada pratik çözümler de geliştirilmeye devam edilmektedir. Havalimanlarında gerçekleşen kazalara doğru müdahalelere imkân sağlanabilmesi için doğru bakış açıları ve farkındalık geliştirmeye çalışmak bu tezin temel amacıdır. Bu amaca ulaşılabilmesi için havalimanlarında çalışan ve kazaya müdahale eden ekiplerin kazaya müdahale için hazırlanma süreci olan tatbikat uygulamalarına mercek tutularak süreç içerisindeki aksaklıklar ve devam eden eksiklikler ortaya konmaya çalışılmıştır. Sorun ve eksikliklerin giderilebilmesi için çözüm önerileri sunulmuştur. Tatbikat uygulamalarının verimliliği ve etkililiğini etkileyen unsurları anlamak adına uygulamacıların tatbikat sürecine bakışları bizzat kendileriyle görüşmeler yaparak ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Veri toplama aracı olarak nitel araştırmada en çok kullanılan yarı yapılandırılmış bireysel görüşme tercih edilmiştir. Uçak kazalarına hazırlık sürecinin tezdeki şekliyle araştırılmamış olması ve kendi içinde edindiği misyon temel motivasyon kaynağıdır. Araştırma bulgularına göre havalimanı acil durum planları içerisinde yer alan tatbikatların verimliliğini ve etkililiğini etkileyen unsurların eğitim, mevzuat, kültürel etmenler ve teknoloji olduğu sonucuna katılımcıların fikir ve söylemleriyle varılmıştır. Tezin sonuçları, uluslararası literatürde yayımlanan çalışmalarla ve sivil havacılık kural koruyucularının faaliyet raporlarıyla desteklenmiştir. Havalimanı acil durum planlarının içerisinde gömülü olan tatbikatların ayrı bir eğitim olarak verilmesi gerekliliği araştırmada varılmış olunan önemli çıktılardan biridir. Tez çıktılarının kazalara doğru hazırlık yapılabilmesi ve müdahale edilebilmesi adına sektördeki eksikliklerin tespiti ve sonrasındaki iyileştirme süreçleri için sunduğu çözüm önerileri bakımından literatüre ve sektörel uygulamalara katkı sağlayacağı beklenmektedir. Ayrıca araştırmada varılan bulguların havalimanlarındaki kazaları konu edinen gelecekteki çalışmalara ve ulusal acil durum planlarının hazırlanmasında görevli kural koyuculara rehberlik edeceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Kriz Yönetimi, Havalimanı, Acil Durum Planı, Tatbikat.