Sehl b. Abdullah et-Tüsteri'nin (ö. 283/896) tasavvuf anlayışı

Tasavvufun İslam toplumunda nasıl yaygınlaştığı günümüz tasavvuf araştırmalarının en önemli konuları arasındadır. Bu konuyu açıklığa kavuşturmanın en doğru yollarından birisi ise bu süreçte etkili olan sûfîlere odaklanmaktır. Bu nedenle bu çalışmada erken dönem tasavvuf tarihinin önemli isimlerinden Sehl. Abdullah et-Tüsteri'nin (ö. 283/896) tasavvuf anlayışı incelenmiştir. Birinci bölümde Sehl-i Tüsteri'nin hayatı ve eserleri ele alınmıştır. Sehl-i Tüsteri, III/IX. yüzyılda yaşamış, Basra, Tüster, Mısır, Mekke ve Irak havzası başta olmak üzere pek çok bölgeye seyahat etmiştir. Zünnûn gibi önemli sufilerle görüşmüş ve pek çok talebe yetiştirmiştir. Sehl'in tefsiri günümüze kadar ulaşmıştır ve tasavvufî tefsir geleneğinin ilk örneklerinden birini teşkil etmektedir. İkinci ve üçüncü bölümlerde ise Sehl'in tasavvuf anlayışı belirli konular üzerinden ele alınmıştır. Bu bağlamda Sehl'in tasavvufî haller ve makamlar, nefs, nefsi eğitmek için uygulanan pratik yöntemler, bilgi ve marifet, tevhid ve fena gibi konular hakkındaki düşünceleri incelenmiştir. Çalışma neticesinde tasavvufun hem din ilimleri içerisinde yer alması hem de sapkın eğilimlerden arındırılması süreçlerinde Sehl b. Abdullah et-Tüsteri'nin etkin bir biçimde rol oynadığı tespit edilmiştir.