Sel ve taşkın zararlarının önlenmesi üzerine bir araştırma: Düzce-Kaynaşlı örneği

Batı Karadeniz Bölgesi sel, taşkın ve heyelanlar yönünden Türkiye'nin en hassas bölgelerinden biridir. Sel ve taşkınlar bu bölgede geçmişten bu yana hemen her yıl tekrar ederek yaşanmakta, büyük yıkımlara ve zararlara neden olmaktadır.Bu çalışmanın amacı Düzce İli Kaynaşlı İlçesi'ni sel ve taşkın zararlarından korumak için havzanın yukarı bölümünde, dere yataklarında, tarım alanlarında ve yerleşim yerlerinde yapılması gereken ıslah çalışmaları ile alınması gereken önlemlerin saptanmasıdır. Bu amaçla Kaynaşlı havzasında arazi kullanım durumunda meydana gelen değişimler ve yanlış arazi kullanımına konu olan alanlar belirlenmiştir. Havzanın morfometrik özelliklerine göre sel üretme potansiyeli incelenmiş, havzada yağış-akış ilişkisi kurularak farklı tekerrür sürelerindeki maksimum akımlar elde edilmiştir. Bu akımlar kullanılarak Kaynaşlı ve Kurur dere havzasında CBS'ne entegre HEC-RAS yazılımı ile taşkın analizi yapılmıştır. Son olarak da Kaynaşlı deresinin kesitinin geçirebileceği debi hesaplanmıştır.Morfometrik analizler sonucu havzada bazı parametrelerin yüksek olması sel ve taşkın riskinin yüksek olduğunu göstermektedir. Genel anlamda havzanın orman varlığı alansal olarak azalmıştır. Ormanın yapısı da yıllar itibariyle nitelik olarak bozulmuştur.Eğimin yüksek olduğu alanlarda tarımsal amaçlı kullanım yoğunluktadır. Havzadaki ziraat alanlarının % 68'i orman olarak kullanılması gereken VII. sınıf araziler üzerinde yer almaktadır.Kaynaşlı deresi, can kaybı olasılığı yüksek olan yerler için öngörülen 1000 yıl tekerrürlü maksimum akımları geçiremeyeceği gibi 100 yıl tekerrürlü yağışlardan oluşan akımları da geçirebilecek kesite sahip değildir. Kaynaşlı ve Kurur dere havzalarında yapılan taşkın analizi ile taşkın altında kalabilecek alanlar belirlenmiş ve haritalanmıştır. Havzada ve derelerde alınması gerekli önlemler konusunda önerilerde bulunulmuştur.