Selçuklu ilçesinde eğitim araştırma aile sağlığı merkezlerine başvuranların yenidoğan taramalarında sağlık hizmetleri sistemine çok boyutlu güven ölçeği düzeyi ile sağlık okuryazarlığı ve ilişkili faktörlerin incelenmesi

Giriş: Sağlık sistemine duyulan güven ve sağlık okuryazarlığı, toplum sağlığı açısından kritik öneme sahip yenidoğan taramalarına katılımı etkileyen önemli faktörler arasında yer almaktadır. Bu çalışmada, Konya ili Selçuklu ilçesinde bulunan Eğitim Araştırma Aile Sağlığı Merkezleri'ne başvuran bireylerin yenidoğan taramaları konusunda sağlık hizmetleri sistemine duyduğu güven düzeyi ile sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişki incelemek, sağlık sistemine güvenin farklı boyutları ele alınarak, sağlık okuryazarlığını etkileyen sosyodemografik faktörlerin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Gereç ve Yöntem: Gönüllülük esasına dayalı olarak sözel onamları alınan 315 kişi çalışmaya dahil edilmiştir. Araştırma Konya Selçuklu ilçesinde bulunan iki eğitim ve araştırma aile sağlığı merkezine (17 Nolu ASM VE 28 Nolu ASM) herhangi bir sebeple 2025 yılının Şubat, Mart, Nisan aylarında başvurmuş 1 yaş altı çocuğu olan ebeveynlerde yapılmıştır. Veri toplama aracı olarak sosyodemokgrafik veri formu, Sağlık Hizmetleri Sistemi Çok Boyutlu Güven Ölçeği ve Sağlık Okuryazarlığı Türkiye Ölçeğinden (TSOY-32) oluşan anket formu kullanılmıştır. Bulgular: Katılımcıların en küçüğü 19 en büyüğü 55 yaşındaydı ve yaş ortalaması 32.7 idi. Çalışmaya dahil edilen kişilerin %59.4'ü (n=187) kadın, %40.6'sı (n=128) erkeklerden oluşmaktadır. Katılımcıların Sağlık Bakım Sistemine Çok Boyutlu Güven Ölçeğinden aldıkları puanlara bakıldığında toplam ölçek puan ortalaması 56.9±9.9 (ortanca=58.0)' dur. Katılımcıların Sağlık Okuryazarlığı ölçeğinden (TSOY-32) aldıkları puanlara bakıldığında toplam puanların ortalaması 31.0 ±9.5 (ortanca=30.7)'tır. Yenidoğan taramaları nasıl olmalı sorusuna verilen cevaplar ile ilişkili faktörler lojistik regresyon analizinde incelenmiştir. Aylık gelir ve sağlık okuryazarlığı ile yenidoğan taramaları nasıl olmalı sorusuna verilen yanıtlar arasında istatistiksel olarak önemli bir ilişki tespit edilmiştir. Sonuç: Çalışmada katılımcıların sağlık sistemine güven düzeyi orta seviyede bulunmuş; kadınlar, bekarlar ve yüksek gelir grubunun daha yüksek güven sergilediği görülmüştür. Katılımcıların çoğu yetersiz-sınırlı sağlık okuryazarlığına sahip olup bu durum eğitim, gelir ve ebeveynin sağlık alanında çalışmış olmasıyla artmıştır. Yenidoğan taramalarına ilişkin tercihlerde aylık gelir ve sağlık okuryazarlığı belirleyici faktörler olurken, düşük okuryazarlık isteğe bağlı olma eğilimini, yüksek güven ve gelir ise zorunluluk görüşünü güçlendirmiştir. Anahtar kelimeler: Yenidoğan taramaları, sağlık sistemine güven, sağlık okuryazarlığı, 1 yaş altı çocuğu olan ebeveyn