Serbest bölgelerde yabancı gerçek ve tüzel kişilerin çalışma hakları

166 ÖZET Serbest bölgeler, bir ülkenin siyasi sınırlan içinde olmakla beraber gümrök sınırlarının dışında tutulan ve bölgede yürütülen ekonomik faaliyetlerin ülkenin diğer bölgelerine göre daha fazla teşvik edildiği, sınırları kesin olarak belirlenmiş bölgeler olarak tanımlanmaktadır. Serbest bölgelerde çalışma esasları bakımından Dikenin diğer yerlerine nazaran farklılık arz eden bir durum mevcut değildir zira serbest bölgelerde çalışma esaslan T.C Çalışma Mevzuatına tabi tutulmuştur. Bununla beraber bölgelerde yürütülen faaliyetlerin nitelikleri ve bölgelerden olan beklentiler göz önünde bulundurularak çalışmayı kolaylaştıracak ve üretimi artırıcı rol oynayacak birtakım yeni esasların benimsenmesi de mümkün kılınmıştır. Serbest bölgelerde yabancıların çalışma haklarına mani bir düzenleme mevcut değildir. Bununla beraber özellikle yabancı gerçek kişiler yönünden vasıflı uzman personel olma koşulunun aranarak daha ziyade serbest bölgelerde yerli iş gücünden istifade edilmeye çalışıldığı görülmektedir. Yurt içinden temininde güçlük teşkil edecek nitelikte uzmanlık bilgisine sahip olan yabancı gerçek kişiler yönünden ise çalışma izni almak haricinde getirilmiş fazla bir yükümlülük bulunmamaktadır. Yabancı tüzel kişilerin serbest bölgelerde faaliyet gösterebilmelerinin de önünde bir engel yoktur. Kendi ülkelerinde kuruluş işlemlerini tamamlayarak faaliyetlerini halen yurtdışında sürdürmekte olan yabancı tüzel kişiler, faaliyet ruhsatı almak kaydıyla serbest bölgelerde çalışma hakkını elde edebilirler. Yabancı yatırımcıların ülkeye ve özellikle serbest bölgelere çekilmesi arzu edilen bir durumdur ; bu bakımdan teşvik edici bir politika takip edilmektedir.167 Sonuç olarak bir temel hak ve özgürlük olarak nitelendirilen çalışma hakkından yararlanmak hususunda herkesin birbiriyle eşit olduğu kabul edilmekle beraber bu haktan yabancıların vatandaşlarla eşit biçimde yararlanmasını öngören ulusal ve uluslararası bir anlayış ve yükümlülük de mevcut değildir. Bu bakımdan devletler yabancılara bu hakkı tanırken birtakım gerekçelerle sınıriandıncı bir anlayış benimseyebilirler. Bu esas serbest bölgeler yönünden de değişiklik göstermemektedir. Devletler yabancılann çalışma hakkının sınırlarını tespit etmek haklarını saklı tutmaktadırlar.