Serebral palsili çocuklara bakım verenlerin yüküne etki eden faktörlerin belirlenmesi

Araştırma serebral palsili (SP) çocukların bakım veren yüküne etki eden faktörlerin belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini Özel Zeytindalı Fizyolight Rehabilitasyon Merkezi ve Özel Mavi Pusula Rehabilitasyon Merkezi'nde takip edilen 131 SP'li çocuğun bakım vereni oluşturmuştur. En az bir yıldır SP tanısıyla izlenen çocukların bakımlarıyla primer olarak ilgilenen bakım verenler alınmıştır. Veriler sosyodemografik özellikler formu ve Zarit Bakım Veren Yükü Ölçeği uygulanarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS 23 programı kullanılmıştır. Değerlendirmede ANOVA, t testi ve regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırmaya katılan bireylerin demografik özellikleri incelediğinde, bakım verenlerin %45,8'inin 30 ile 39 yaş arasında, %87,8'unun kadın, %42'sinin ilkokul mezunu, %96,9'unun evli, %69,5'inin gelirinin giderlerine eşit/fazla olduğu, %89,3'ünün sosyal güvencesinin SSK olduğu, ve %42,7'sinin 2 çocuk sahibi olduğu, %84,7'sinin anne ve %72,3'nün hastalığa sahip olmadığı olduğu bulunmuştur. SP'li çocukların %52,7'si yemeğini, %10,7'sinin banyo ihtiyacını, %31,3'ünün giyinme ihtiyaçlarını, %32,1'inin tuvalet ihtiyacını, %32,8'nin yürümeyi bağımsız olarak yapabildikleri ve bakım verenlerin bakım verme konusunda yardımcı bireylerin olup olmadığı incelendiğinde %68,7 kişinin bakımı tek başına üstlendiği belirlenmiştir. Araştırmaya katılan bakım verenlerin ZBVYÖ puan ortalamalarının 46,57±13,43 olduğu ve orta ciddi bir yük hissettikleri saptanmıştır. ZBVYÖ puanı eğitim seviyesi düşük, herhangi bir hastalığı olan ve günlük aktivitelerini (yürüme, yemek yeme ve banyo ihtiyacını karşılama) başkalarının yardımıyla gerçekleştiren SP'li çocukların bakım verenlerinde daha yüksek bulunmuştur. Araştırmamızın sonucunda bakım veren bireylerin eğitim seviyesinin düşük olması, çocuk sayısının fazla olması, bakım veren bireyin herhangi bir hastalığının olması ve SP'li çocuğun özbakım becerilerini (yemek yeme, banyo ihtiyacını karşılama, giyinme, tuvalet ihtiyacını karşılama ve yürüme) başkaları yardımıyla gidermesi bakım veren yükünü artıran faktörler olduğu belirlenmiştir. Çalışmamızın sonuçları hemşirelere önceliklerini belirlemede ve hemşirelik girişimlerini planlamada katkı sağlayacaktır.