Serebral paralizili hastalarda risk faktörleri, ek sorunlar ve prognoz

Serebral Paralizili Hastalarda Risk Faktörleri, Ek Sorunlar ve Prognoz Giriş ve Amaç: Serebral paralizi (SP), çocukluk çağında sık görülen nörogelişimsel bozukluklardan biridir. Etyolojide antenatal, perinatal veya postnatal dönemdeki risk faktörleri rol oynayabilir. Son dönemlerde metabolik ve genetik nedenlerin de etyolojide rol aldığı düşünülmektedir. Klinik tabloya motor bozuklukların yanı sıra birçok sorun eşlik etmektedir ve bu sorunlar hastalığın prognozunda önemlidir. Çalışmamızda SP tanılı hastalarda risk faktörleri, eşlik eden sorunları ve sıklıklarını belirlemek, prognozu öngörmek ve prognozda etkili faktörleri saptamak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza 1 Ocak 2015 ile 31 Aralık 2020 tarihleri arasında İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Çocuk Nörolojisi Bilim Dalı'nda SP tanısı ile takipli 264 hasta dahil edilmiştir. Hastaların yaş, cinsiyet, gestasyon yaşı, doğum şekli, doğum ağırlığı, SP tipi, SP etyolojisi, SP risk faktörleri, kaba motor fonksiyon sınıflandırma sistemi (KMFSS) seviyeleri, manyetik rezonans görüntüleme (MRG) bulguları, aldıkları tedavileri, eşlik eden sorunları, vefat durumları, baş tutma, desteksiz oturma ve desteksiz yürüme zamanları retrospektif olarak kaydedildi. Epilepsi tanısı olan ve olmayan hastalar; cinsiyet, gestasyon yaşı, gestasyon yaşına göre doğum ağırlığı, çoğul gebelik varlığı, yenidoğan (YD) konvülsiyonu, KMFSS seviyesi, MRG bulguları, SP tipi açısından karşılaştırıldı. Hastaların SP tipinin, baş tutma, desteksiz oturma, desteksiz yürüme zamanlarının KMFSS seviyesine göre dağılımı değerlendirildi. Epilepsi, dirençli epilepsi ve YD konvülsiyonunun KMFSS seviyesi ile ilişkisi araştırıldı. Bulgular: Çalışmamıza 168'i erkek (%63.6), 96'sı kız (%36.4) olmak üzere 264 hasta dahil edildi. Hastaların yaş ortalaması 6.6±3.5 yıl idi. Hastaların ortalama gestasyon yaşı 35.7±4.5 hafta, %57.2'si term, %42.8'i preterm idi. Hastaların %95.8'i spastik SP, %3.8'i diskinetik SP, %0.4'ü ataksik SP idi. Hastaların %28.8'i KMFSS seviye 5, %23.1'i KMFSS seviye 1, %18.2'si KMFSS seviye 4, %15.9'u KMFSS seviye 2 ve %14'ü KMFSS seviye 3 idi. Hastaların %41.3'ünde saptanan baskın beyaz cevher hasarı en sık saptanan MRG bulgusu iken hastaların %27.3'ünde baskın gri cevher hasarı, %17.8'inde mikst lezyonlar, %5.3'ünde malformasyonlar saptandı. Hastaların % 8.3'ünün ise MRG'si normaldi. Hastaların %56'sında bulunan epilepsi en sık eşlik eden sorundu. Dirençli epilepsi hastaların 21.9'unda bulunuyordu. Şaşılık hastaların %31.4'ünde, solunum problemleri %25.8'inde, işitme sorunları %11.7'sinde, skolyoz %11.4'ünde, kalça çıkığı %6.1'inde saptandı. Epilepsi tanısı olan ve olmayan hastalar karşılaştırıldığında term doğan çocuklarda epilepsi gelişme ihtimali istatistiksel anlamlı yüksek saptandı (p=0.036). SGA olan hastalarda epilepsi gelişme ihtimali istatistiksel anlamlı yüksek saptandı (p=0.026). Çoğul gebelik öyküsü olan hastalarda epilepsi gelişme ihtimali, olmayan hastalara göre istatistiksel anlamlı düzeyde düşük saptandı (p=0.015). YD konvülsiyonu olan hastalarda epilepsi gelişme ihtimali istatistiksel anlamlı yüksek saptandı (p=0.000). KMFSS seviye 5 olan hastalarda epilepsi gelişme ihtimali istatistiksel anlamlı yüksek saptandı (p=0.000). MRG bulgusu mikst lezyon olan hastalarda epilepsi gelişme ihtimali istatistiksel anlamlı yüksek saptandı (p=0.000). Spastik kuadriplejik tip SP'lerde epilepsi gelişme ihtimali istatistiksel anlamlı yüksek saptandı (p=0.000). Epilepsi, dirençli epilepsi, YD konvülsiyon öyküsü olan hastalar ile KMFSS seviyesi arasındaki ilişki değerlendirildi. Epilepsi tanılı hastaların %41.9'u, dirençli epilepsi tanılı hastaların %58.6'sı ve YD konvülsiyon öyküsü olan hastaların %55.8'i seviye 5 idi ve bu hastaların KMFSS seviye 5 olma ihtimalleri istatistiksel anlamlı yüksek saptandı (sırasıyla p=0.000, p=0.000, p=0.000). Sonuç: Serebral paralizi antenatal, perinatal veya postnatal dönemdeki etkilenmeyle oluşan, özellikle motor semptomların egemen olduğu, farklı klinik tabloları kapsayan bir tanımdır. Risk faktörleri ve eşlik eden sorunların belirlenmesi prognozun öngörülmesinde ve tedaviye erken başlanarak prognozun iyileştirilmesinde faydalı olacaktır. Anahtar Kelimeler: Serebral paralizi, risk faktörleri, ek sorunlar, prognoz