Şermin Yaşar'ın çocuk kitaplarının duyarlık eğitimi bağlamında incelenmesi

Bu çalışmanın amacı Şermin Yaşar'ın çocuk kitaplarının duyarlık eğitimi bağlamında incelenmesidir. Duyarlık bireyin kendi hayatı dışında olan olay ve durumlara tepkisiz kalmaması, bilinçli bir farkındalık oluşturması durumudur. Toplumlar yaşanan olumsuz olaylara sıklıkla maruz kaldığı zaman yaşanılanları kanıksayıp onlara duyarsızlaşmaktadır. Bu durum, çoğu zaman toplumun geleceği olan çocukları da olumsuz etkileyebilir. Toplumun ve bireylerin sağlıklı temeller inşa edebilmesi ve gelişebilmesi için yaşanan olumsuzluklara, haksızlıklara dur demesi; kendisine, çevresine, ulusal ve evrensel değerlere sahip çıkması gerekir. İnsana, hayvana, doğaya, aileye, emeğe, sağlığa, toplumsal normlara, barışa, adalete ve daha birçok değere duyarlı olmak insanî görevlerimizdendir. Çocukları da bu doğrultuda yetiştirmek için onlara rol model olmak gerekir. Çocuğun gelişimine katkı sağlayacak kaynaklardan biri de şüphesiz çocuk edebiyatıdır. Konusu, şahıs kadrosu gibi birçok özelliği ile çocuğa hitap eden değerlerimizi çocuğa hissettirerek onda bir duyarlık oluşmasını sağlayan nitelikli çocuk kitaplarının çocukların yetişmesindeki önemi büyüktür. Bu bakış açısıyla Şermin Yaşar'ın çocuklara yönelik yazdığı 19 adet kitabı daha önceki çalışmalarda belirlenen duyarlık kategorileri de dikkate alınarak 51 duyarlık alt kategorisinde incelenmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi, veri analizinde ise içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda Şermin Yaşar'ın bireysel olarak çocuklara yönelik yazdığı 19 kitaptan; okul öncesine uygun olan kitaplarda en çok duyarlık ifadesine Cebimdeki Mandalina Ağaçları, en az ise Bizimki adlı kitapta yer verildiği tespit edilmiştir. Okul dönemine uygun kitaplarda ise en çok duyarlık türü tespit edilen kitap Para Ağacı, en fazla duyarlık ifadesine sahip kitap Lo, en az duyarlık ifadesi tespit edilen kitaplar ise Pekicik ve Dahacık olarak belirlenmiştir. Okul öncesinde en sık tespit edilen duyarlık hayal ve düş gücüne duyarlık olurken okul döneminde ise çocuğa ve çocukluğa duyarlık olmuştur. 19 kitapta toplamda en sık tespit edilen duyarlık kategorileri ise sırasıyla çocuğa ve çocukluğa duyarlık; aile bireylerine duyarlık ile insanî duygulara, insan ilişkileri ve nezaket ifadelerine duyarlık; okula ve eğitime duyarlık olarak tespit edilmiş; buna karşın ölüme duyarlık ve engelli bireylere duyarlık ise en az tespit edilen duyarlık kategorileri olarak belirlenmiştir. İncelenen 19 kitapta araştırılan duyarlık kategorilerinden hepsine az da olsa yer verilmiştir. Araştırma sonucunda Şermin Yaşar'ın çocuklara yönelik yazdığı kitapların özellikle çocuk okuyucularda birbirinden farklı duyarlık alanlarını destekleyeceği, çocuğa duyarlık kazandırmada etkili olacağı ve yetişkin okuyuculara da özellikle çocukları anlama ve çocuklara karşı duyarlı olma konusunda katkısı olacağı düşünülmektedir.