Ses eğitimi tekniklerinin artikülasyon mekaniğine ve Türkçe fonetiğe uygunluğunun incelenmesi

SES EĞİTİMİ TEKNİKLERİNİN ARTİKÜLASYON MEKANİĞİNE VE TÜRKÇE FONETİĞE UYGUNLUĞUNUN İNCELENMESİ ( Doktora Tezi ) Nilgün SAZAK GAZİ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ Ekim 2001 ÖZET Bu araştırmanın amacı, Ses eğitimi tekniklerinin artikülasyon mekaniğine ve Türkçe fonetiğe uygun olup olmadığını incelemek, yorumlamak ve gerekli durumlarda önerilerde bulunmaktır. Araştırmanın çalışma evrenini, Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü Müzik öğretmenliği A.B.D.'nda, Anadal Şan Dersi veren ses eğitimi alanında uzman öğretim elemanları ile bu dersi alan öğrenciler oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemi,, Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü Müzik öğretmenliği A.B.D.'nda, V. ve VII. yarıyıl Anadal Şan Dersi veren Ses Eğitimi alanında uzman Öğretim Elemanları ile bu dersi alan öğrenciler oluşturulmuştur. Bu araştırmada, deneme modelinin yanında tekil tarama modeline de yer verilmiştir. Bu modele göre veriler belgesel tarama yöntemi ile toplanmıştır. Uzman görüşleri için yapısal sözlü görüşme (mülakat) tekniğine başvurulmuş, vaka analizlerinin yapılması için deney-kontrol grup yaklaşımlı bir değerlendirme modeli kullanılmıştır. Deneysel araştırma modelinin kullanılması için, komputerize sistemin teknik standartları belirlenmiş, vakalar tek tek denemeye alınmıştır. Verilerin toplanmasından sonra, uzman görüşlerinden elde edilen verilerin frekans, yüzde dağılımları alınmıştır. Uzmanların ses eğitimi ve artikülasyon kavramlarının tanımında ortak bir görüşe varamadığı, Türkçe söyleyişe uygun egzersiz uygulamadıkları, kadın- erkek ses gruplarının artikülasyon özelliklerinde bir fark gözlemlemedikleri belirlenmiştir. Öğrenci analizleriyle uzman eğitimcilerden elde edilen veriler karşılaştırıldığında birbiriyle örtüşen sonuçların alınmadığı anlaşılmıştır. Vaka analizlerinde deney-kontrol grupları arasında t-testi yapılarak değişkenler arasında; bayanlarda a, o, ö, u, ü vokallerinde; erkeklerde a ve u vokallerinde anlamlı fark bulunmuştur.11 Araştırmada; Ses eğitimi tekniklerinin artikülasyon mekaniğine ve Türkçe fonetiğe uygunluğu ile ilgili bulgular yorumlanmış ve önerilerde bulunulmuştur. Bilim Kodu Anahtar Sözcükler : Ses Eğitimi Teknikleri, Artikülasyon Mekaniği, Türkçe'nin Fonetik Yapısı. Sayfa Adedi : 140 Tez Yöneticileri : Prof. Dr. Erol BELGİN, Doç. Dr. Rıdvan SÜER.