Seste boyutsallık ve boyutsal ses sistemlerinde dolby atmos teknolojisi

Ses; konum bilgisini algılama, seslerin geliş açısı, faz ilişkileri, tınısal farklılıklar ve gürlük gibi parametrelere bağlıdır. Buna bağlı olarak İlk Gelen Ses Kanunu, Haas Kanunları, Öncelik Etkisi, Gölge Etkisi, Dublex, ITD ve ILD, HRTF Tespitleri ve binaural işitme deneyleri gibi tespit, veri ve teoriler ortaya atılmıştır. Bu konularda yapılan çalışmalar geçmişten günümüze ses teknolojilerinin gelişimine yön vermiştir. 1887-1888 yılları arasında icat edilen fonograf ve gramofon ile seste elektrik dönemi başlamıştır. 1930'larda geliştirilen stereo'nun sinemada kullanılması ise ses sistemi araştırmalarını ivmelendirmiştir. Sistemlerin geliştirilmesine rağmen, kullanılan analog teknolojiler yüzünden dip gürültü problemleri rahatsızlık verici bir boyuttadır. Dolby, geliştirdiği yöntem ve ürünler ile bu sorunu büyük ölçüde çözmüş ve beğeni kazanmıştır. 21. yüzyıla kadar geliştirilen surround sistemler dönemi için başarılı sayılsa da, dikey düzlemdeki bir ses kaynağını konumlandırmayı sağlayacak başarılı bir ürün ortaya konulamamıştır. 90'lardan sonra üzerine düşülen SRS ve Ambisonic gibi yöntemler, HRTF verilerini kullanarak binaural etki yaratmış; ancak tam olarak hak ettiği ilgiyi görememiştir. Ses sistemlerinde başarı kazanmış Ray Dolby, dikey ses konumlama sorununu çözmek için 2012'de surround sistemine tepe hoparlörleri eklemiş ve geliştirdiği nesne tanımlama sistemi ile Atmos sistemini tanıtmıştır. Bu çalışmada, boyutsal ses algısı perspektifinde ses sistemlerinin gelişimi, ayrıntıları ve dikey düzlemde ses konumlama sorununa bir çözüm arayışı olarak geliştirilen Dolby Atmos Sinema Ses Sistemi araştırılmıştır. Sistemi ilk kez Türkiye'ye getiren CinemaPink'in, I.C.T.A tarafından ödül alan İstanbul Etiler'deki AkMerkez Sinema Salonu yerinde incelenmiştir. Çalışma, boyutsal işitme üzerine araştırılan konuların yanı sıra Atmos sistemi kurulum ve çalışma detaylarını inceleyen ilk Türkçe akademik çalışmadır. Anahtar Kelimeler: Dolby Atmos, Boyutsal Ses Algısı, Binaural İşitme.