Şeyhülislamlıkta temyiz: Hasan Hayrullah Efendinin Huzur Murafaa defteri

Bu çalışmada birinci el kaynaklar ele alınarak Osmanlı ilmiye teşkilatının en önemli unsurlarından biri olan Şeyhülislamın huzurunda görülen davaların kaydedildiği bir defter ele alınmıştır. Söz konusu defterlere "Huzur Murafaası" adı verilmektedir. Bu çalışmaya konu olan defter ise 051 kayıt numarası ile Meşihat Arşivi'nde bulunmaktadır. Hasan Hayrullah Efendi kadıaskerliği zamanına ait olan kısmının (vr. 38a-73a) transkripsiyonu yapılmıştır. Defterdeki davaların ilki 21 Kasım 1867, sonuncusu ise 24 Nisan 1869 tarihlidir. 18 ayda 58 dava görülmüştür. Bu da yaklaşık ayda 3 dâvâ'ya tekabül eder. Bu defterin transkripsiyonu ışığında; görülen davaların içerikleri, mahkemede bulunan görevliler vb. konular ele alınarak detaylı bir araştırma yapılmıştır.