Şeyhülislamlıkta temyiz: Mehmed Nuri Beyefendinin Huzur Muraafatı Defteri

Yargının amacı taraflar arasındaki anlaşmazlığı çözüp bir hüküm elde etmektir. Fakat bazen bu hükmün bazı sebeplerden dolayı yanlışlıklar taşıması mümkün olabilir. Ya da tarafların verdiği bilgiler ışığında yanlışlıklar doğabilmektedir. Tüm bu durumlarda mahkeme aldığı kararı gözden geçirir. Hükmün yanlışlığı tespit edilip dava yeniden görüşülür ve bir karara bağlanır. İslam hukuku mahkeme hükmünün denetlenmesini öngörmektedir. Bu sebeple İslam hukukunda temyiz yoluna benzeyen bir yol kabul edilmiş fakat bu işle görevli özel bir mahkeme ya da Yargıtay kurulmamıştır. İslam hukukunu uygulayan Osmanlı Devleti Hz. Peygamberden başlayarak ve diğer tüm İslam devletlerinden geçerek temyiz mahkemesi Osmanlı Devleti'ne kadar gelmiştir. Osmanlı Devleti'ndeki Cuma divanı önce sadrazam daha sonra yoğunluktan dolayı Rumeli Kazaskerine ve Anadolu Kazaskerine devredilen davaların temeli İslam hukukundaki temyiz mahkemelerinden gelmektedir. Görülen bu divana Huzur Murafaası denirdi. Bu çalışmada Huzur Murafaası Defterinin, 1869-1871 yılları arasında görülen davalarının transkripsiyonu ve değerlendirilmesine dönemin şeyhülislamı Hasan Fehmi Efendinin hayatına yer verilmiştir.