Sezaryen operasyonunda anestezi yönteminin melatonin düzeyine etkisi ve postpartum depresyonla ilişkisi

Amaç: Gebelik ve doğum sonrası dönem kadın yaşamının en özel dönemlerindendir. Yeni doğum yapmış annenin bedensel ve ruhsal yönden etkilendiği bir dönemdir. Sirkadiyen ritmin en önemli belirleyici hormonlarından olan melatoninin depresyon üzerine etkisi açısından pekçok araştırma yapılmıştır. Bizim de çalışmamızdaki amacımız sezaryen operasyonunda kullanılan anestezi yöntemlerinin melatonin düzeyine etkisini tespit etmek ve postpartum depresyon durumu ile ilişkisini araştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Etik Kurulu tarafından onaylanmıştır. Çalışmamız Erzincan Mengücek Gazi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon Kliniği'nde sezaryen operasyon ile doğum yapacak, 18-45 yaş arası 231 gebe çalışmaya dahil edildi. Ameliyathanede değişik anestezistlerin tercihine göre anestezi uygulanan gebeler genel, spinal ve kombine spinal epidural şeklinde üç gruba ayrıldı. Çalışmaya dahil edilen gebelerden postoperatif birinci gün sabah saat 05:00 de periferik venöz damar yolundan kan melatonin seviyelerini ölçmek amacıyla kan örnekleri alındı. Numuneler santrifüj edilerek -80 derecede saklandı ve melatonin hormon kitleri Elisa yöntemi ile çalışıldı. Doğum yapan gebelere doğum sonrası depresyon ölçümü amacıyla Edinburgh Doğum Sonrası Depresyon Ölçeği uygulandı. Bulgular: Gebelere uygulanan anestezi şekillerinin %16 kombine spinal epidural anestezi (KSEA), % 18,2 genel anestezi ve % 65,8 spinal anestezi olarak tespit edildi. Gebelerin % 68'nde depresyon durumu yok, % 32'nde var olarak tespit edildi. Operasyonun zamanlaması ile anestezi yöntemleri arasındaki ilişkiye bakıldığında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu görüldü (p<0,001). Genel anestezi uygulanan gebelerin depresyon oranı diğer gruplardan anlamlı olarak yüksek saptandı (p<0,001). Operasyon zamanlamasına (elektif-acil) göre depresyon durumu arasında ise istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmedi (p=0,901). Anestezi yöntemine göre melatonin düzeyi arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı değildi (p=0,53). Operasyon zamanına göre melatonin düzeyleri arasındaki ilişkiye bakıldığında da istatistiksel bir anlamlılık görülmedi (p=0,139). Gebelerin depresyon durumu ile melatonin düzeyleri arasındaki ilişki incelendiğinde gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmadı (p=0,097). Sonuç: Sezaryen operasyonunda gebelere uygulanan anestezi yöntemlerinin postoperatif melatonin düzeyine etkisi ile postpartum depresyon arasındaki ilişkinin incelendiği bu çalışmada; uygulanan anestezi yöntemlerinin postoperatif melatonin düzeyinde istatistiksel olarak anlamlı farklılık oluşturmadığı fakat genel anestezi uygulanan gebelerde postpartum depresyon oranlarının anlamlı olarak yüksek olduğunu ve postoperatif melatonin düzeyleri ile postpartum depresyon arasında ilişki olmadığını tespit ettik.