Sığınmacı öğrencilerin sosyal bilgiler dersinde yaşadıkları sorunlar

Göç ve sığınma olayları tarih boyunca coğrafyamızda sık karşılaşılan bir durumdur. Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının nüfusu içerisinde son yüz-yüz elli yılda göç ve sığınma sonucu ülke topraklarına yerleşenlerin sayısı azımsanmayacak bir orandadır. Temel insan hakkı olan eğitim, geleceği belirsizlik altında olan, yaşamları birçok açıdan sekteye uğramış ve yaşadıkları yerleri, evlerini terk etmek zorunda kalan çocuklar için geleceğe yönelik bir ümit beslemede tek yoldur. Sığınmacı çocukların ilerde iş hayatında kendilerine yer bulabilmesi, toplumda saygın bir birey olarak var olabilmesi için eğitim almaları zorunludur. Özellikle bireyin sosyal yaşama uyum sağlamasını ve etkin vatandaş olabilmesi için gerekli bilgi, beceri ve değerlerin kazandırılmasını hedefleyen sosyal bilgiler dersinde sığınmacı öğrencilerin yaşadıkları sorunların tespit edilmesi, bireyi hayata hazırlama görevini sahiplenen sosyal bilgiler dersi açısından önemlidir. Bu çalışmanın amacı sığınmacı öğrencilerin sosyal bilgiler dersinde yaşadıkları sorunları tespit etmek ve bu sorunlara ilişkin çözüm önerileri getirmektir. Araştırmada nitel araştırma modellerinden fenomenoloji (olgubilim) deseni kullanılmıştır. Bu kapsamda görüşme tekniği kullanılmıştır. Araştırmada sığınmacı öğrencilerin ve sığınmacı öğrencilere eğitim veren sosyal bilgiler öğretmenlerinin sosyal bilgiler dersinde karşılaştıkları sorunlar görüşme tekniği kullanılarak ortaya konulmaya çalışılmıştır. Görüşmelerde 9 sorudan oluşan yarı yapılandırılmış form kullanılarak sığınmacı öğrenciler ve sosyal bilgiler öğretmen görüşleri ayrıntılı olarak ortaya çıkarılmıştır. Elde edilen verilerin çözümlenmesinde betimsel analiz ve içerik analizi yöntemlerinden yararlanılmıştır. Araştırma çalışma grubunu oluşturan öğretmen ve öğrenci görüşleri ayrıntılı olarak ortaya çıkarılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 11 sosyal bilgiler öğretmeni, 5. sınıfta eğitim gören 11 sığınmacı öğrenci, 6. Sınıfta öğrenim gören 11 sığınmacı öğrenci, 7. Sınıfta öğrenim gören 11 sığınmacı öğrenci ve 8. Sınıfta öğrenim gören 11 sığınmacı öğrenci olmak üzere toplamda 44 öğrenci oluşturmaktadır. 8. Sınıfta öğrenim gören sığınmacı öğrencilerin daha önceki yıllarda sosyal bilgiler dersi öğrendiği varsayıldığından araştırmanın çalışma grubuna dahil edilmiştir. Bu çalışma Sivas il merkezinde yapılmıştır. Katılımcıların görüşleri incelendiğinde sosyal bilgiler öğretmenlerinin büyük çoğunluğunun sığınmacı öğrencilerin yaşadıkları sıkıntılar hakkında bilgi sahibi oldukları, sığınmacı öğrencilerin sorunlarını giderme konusunda kendilerini donanımlı hissetmedikleri sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmen görüşleri sonucunda sığınmacı öğrencilerin sosyal bilgiler ders başarılarının yeterli düzeyde olmadığı, bu duruma sebep birçok faktörün olduğu tespit edilmiştir. Bu faktörlerin arasında en başta dil sorunu gelmektedir. Öğrenci görüşlerine göre de derse olan ilgi ve katılımların az olmasının nedeninin dil yetersizliği olduğu ifade edilmiştir. Türkçeye yeterli düzeyde hakim olamamaları sosyal bilgiler dersine karşı sığınmacı öğrencilerin yaklaşımlarını etkileyen en önemli etmen olduğu görülmektedir. Sığınmacı öğrencilerin kültürel konulara ilgili, tarih ve coğrafya konularına karşı ilgisiz oldukları görülmüştür. Bununla birlikte ders işleniş sürecinde teknolojik materyallerin, farklı öğretim yöntem ve tekniklerin kullanılmasının öğrencilerin öğretim sürecinde aktif katılımını sağlayacağını varsaymaktadır. Bu anlamda sosyal bilgiler öğretmenlerine sığınmacı öğrencilere yönelik sosyal bilgiler öğretimi konusunda hizmet içi eğitim verilmesinin ve ilgili uzmanlar tarafından sosyal bilgiler öğretmenlerinin kullanacağı materyaller ve ölçme araçlarının hazırlanmasının uyum sürecinde hem öğretmenlere hem de sığınmacı öğrencilere katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Sosyal Bilgiler Öğretmen Görüşleri, Sığınmacı Öğrenci Görüşleri, Sosyal Bilgiler Dersi, Yaşanan Sorunlar