Sığırların bazı enfeksiyöz hastalıklarında serum vitamin C dfüzeyleri üzerine araştırmalar

82 6. ÖZET Bu çalışma, hem bölgemizde çok sık görülen Theileriozis, Coryza Gangrenoza Bovum (CGB) ve Şap'ta vitamin C düzeylerini ölçerek bu hastalıkların tedavisinde askorbik asit kullanılımına ihtiyaç olup olmayacağını belirlemek, hem de peteşial ve ekimotik kanamalar ile vitamin C yetersizliği arasındaki ilişkiyi ortaya koymak amaçlanmıştır. Araştırmada, 20 baş sağlıklı (Kontrol grubu) ve 60 baş hasta (20 baş Theileriozis = Th grubu, 20 baş CGB'li = CGB grubu, 20 baş Şap = Şap grubu) olmak üzere toplam 80 sığır kullanılmıştır. Theileriozis tanısı Giemsa boyası ile boyanan kan frotilerinin muayenesi ile CGB ve Şap tanısı ise klinik muayene bulgularına dayanılarak konulmuştur. Araştırmada kullanılan tüm hayvanların sistematik klinik muayeneleri yapıldıktan sonra laboratuvar muayeneleri için kan örnekleri alınmıştır. Laboratuvar muayenelerinden eritrosit ve total lökosit sayısı Thoma lam ve lameli kullanılarak, mikrohematokrit değer kılcal tüp yöntemi ile, hemoglobin miktarı Sahli metoduna göre, trombosit sayısı Coulter Max M marka Cell Counter ile, kanama zamanı Duke metoduna, pıhtılaşma zamanı lam metoduna göre, parsiyel tromboplastin zamanı plazmaya sefalin ve kalsiyum klorür ilavesinden sonra meydana gelen pıhtılaşmanın zamanını saptayarak, serum vitamin C düzeyi de fosfotungustik asit metodu kullanılarak Schimadzu UV - 1208, UV - VIS Spectrophotometerede ölçülmüştür. Kontrol grubundaki hayvanlarda ortalama vücut sıcaklığı, kalp frekansı, solunum sayısı ve rumen hareketleri sayısı sırasıyla 38.70 °C, 77.20 ad / dk, 25.20 ad / dk ve 8.75 ad / 5 dk; Th grubundaki hastalarda 40.21 °C, 82.65 ad / dk, 32.80 ad / dk ve 4.36 ad / 5 dk; CGB grubundaki hastalarda 39.81 °C, 81.10 ad / dk, 26.60 ad / dk ve 3.60 ad / 5 dk; Şap grubundaki hastalarda ise 39.58 °C, 84.20 ad / dk, 26.80 ad / dk ve 4.25 ad / 5 dk olarak saptanmıştır. Kontrol grubu ile Th, CGB ve Şap grubundaki hastaların vücut sıcaklığı ve rumen hareketinin ortalama değerleri arasında pO.001 güven eşiğinde ve solunum sayısında ise p<0.01 güven eşiğinde önemli farklılıkların olduğu gözlenmiştir. Dört gruptaki hayvanların kalp frekansı ortalama değerleri açısından gruplar arasında farkın önemli olmadığı (p>0.05) belirlenmiştir.83 Kontrol grubundaki hayvanlarda ortalama eritrosit sayısı, total lökosit sayısı, mikrohematokrit değer, hemoglobin miktarı, trombosit sayısı, kanama zamanı, pıhtılaşma zamanı ve parsiyel tromboplastin zamanı sırasıyla 6.32 milyon / mm3, 7.36 bin / mm3, % 31.00, % 10.64 gr, 281.35 bin / mm3 4.57 dk, 4.32 dk ve 53.10 sn; Th grubundaki hastalarda 3.97 milyon / mm3, 6.49 bin / mm3, % 19.80, % 6.76 gr, 192.20 bin / mm3, 8.05 dk, 6.40 dk ve 43.00 sn; CGB grubundaki hastalarda 6.04 milyon / mm3, 6.21 bin / mm3, % 30.15, % 10.34 gr, 358.15 bin / mm3, 7.07 dk, 5.82 dk ve 46.45 sn; Şap grubundaki hastalarda ise 5.46 milyon / mm3, 6.95 bin / mm3, % 28.40, % 9.66 gr, 431.90 bin / mm3, 6.60 dk, 5.37 dk ve 44.60 sn olarak bulunmuştur. Serum vitamin C düzeylerinin; kontrol grubunda 0.60 mg / di, Th grubunda 0.43 mg / di, CGB grubunda 0.42 mg / di ve Şap grubunda 0.40 mg / di olduğu saptanmıştır. Tüm gruplardaki hayvanların eritrosit sayısı, mikrohematokrit değer, hemoglobin miktarı, trombosit sayısı, kanama zamanı, parsiyel tromboplastin zamanı ve vitamin C düzeyleri açısından grup ortalamaları arasındaki farklılıkların p<0.001 güven eşiğinde, grupların pıhtılaşma zamanı ortalama değerleri arasındaki farklılıkların ise p<0.01 güven düzeyinde önemli olduğu tespit edilmiş, total lökosit sayısında gruplar arasında önemli bir değişimin olmadığı (p>0.05) belirlenmiştir. Sonuç olarak; Th, CGB ve Şap'lı hastalarda serum vitamin C düzeylerinin düşük olması nedeniyle klasik tedavileri yanında vitamin C uygulamalarının faydalı olacağı kanısına varılmıştır. Ayrıca vitamin C uygulamalarının kanama temayülü ve hemorajileri azaltacağı düşünülürse de daha detaylı çalışmaların yapılması faydalı olacaktır.