Sibirya destanlarında kahramanların erginlenme (olgunlaşma) süreçleri

İnsanoğlu var olduğundan beri, kuşaktan kuşağa, dün ve bugün arasında bir bağ kuran sözlü kültür ürünleri arasında destanlar önemli bir yer tutmaktadır. Destanlar, toplumların tarihini, inançlarını ve değerlerini yansıtan önemli kaynak, içerdiği bakımından derin anlamlar barındıran ve toplumun mitik düşüncelerini aktaran metinlerdir. Türk düşünce sisteminin sözlü bir görünümü olan destanlar Türk milletinin yaşamı yorumlama şekillerini ve yaşam karşısında gösterdikleri tutum ve davranışlarını barındıran sözlü kültür ürünüdür. Geçmişten günümüze kadar aktarılan bu ürünler, insanlığın kültürel mirasının önemli bir parçasını oluşturmaktadır. Destanların çeşitli görünümlerine rağmen benzer motifleri ve işleyişleri olduğu bilinmektedir. Joseph Campbell kahraman arketipine odaklanarak, kahramanların benzer hikâyelerinin döngüselliğini "monomit" kavramıyla kuramsallaştırmıştır. Monomit kuram, kahramanın "yola çıkış-erginlenme-dönüş" aşamalarının halk anlatılarında döngüsel ve ortak bir akış içinde meydana gelmesini ifade etmektedir. Sibirya Destanlarında Kahramanın Erginlenme (Olgunlaşma) Süreçleri adlı bu çalışmada Joseph Cambell'in "Kahramanın Sonsuz Yolculuğu" şeklinde Türkçeye çevrilen çalışmasında teorik çerçevesini belirlediği monomit kuramı, Sibirya Sahası Türk kahramanlık destanlarına uygulayarak bu metinlerin ortak sembolizm açısından benzerliklerini değerlendirmek amaçlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Sibirya Türk Destanları, Altay, Hakas, Tıva, Yakut (Saha), Şor, Erginlenme