Sicill-i Ahvâl defterlerine göre Osmanlı bürokrasisinde Dağıstanlılar

Dağıstan kökenli devlet adamları, Osmanlı bürokrasi düzeni içerisinde gerek aldıkları madalya ve nişanlarla, gerekse görev yaptıkları memuriyetlerin sayı ve niteliğiyle önemli bir yere sahiptirler. Bu öneme binaen yapmış olduğumuz çalışmamızda, T.C. Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nde (BOA) bulunan Sicill-i Ahvâl Defterleri içerisindeki biyografilerin incelenmesiyle birlikte Dağıstanlı bürokratların Devlet-i Aliye'ye katkıları ele alınmıştır. Sicill-i Ahvâl Defterlerinde zeyillerle birlikte toplam 107 adet Dağıstanlı memur ile ilgili belge tespit edilmiştir. Tercüme-i hâl adı da verilen bu biyografilerde; memurların isimleri, ailelerin lakapları, baba adları, mensup oldukları tarikatlar, doğum tarihleri, memuriyete başlama yaşları, eğitim durumları, aldıkları maaş miktarı, çalıştıkları bölge ve yerler, bildikleri veya öğrendikleri diller, taltîf edildikleri rütbe, nişân ve madalyalar, tablolar ve grafikler şeklinde gösterilmiştir. Ayrıca, bürokrasinin gelişimi, devlete yansımaları, kurulan Sicill-i Ahvâl Komisyonu'nun amacı, bünyesinde bulunan kalemler ve görevleri, tutulan defterlerin ışığında incelenmiştir. Dağıstan'ın genel durum değerlendirmesi altında; tarihi, coğrafyası, sosyal ve ekonomik yapısı, Osmanlı Devleti ile bağlantısı gibi alanlarda çok değerli kitap, dergi, makale vb. eserlerin istatistiklerinden, olgularından ve nesnel durumlarından yararlanılarak incelenmiştir.