Şiddeti öncülleyen etmenler ve yordayıcı faktörlerin belirlenmesine yönelik bir inceleme

Şiddet; bir birey tarafından başka bir bireye veya bir topluluğa, bir topluluk tarafından ise bir bireye doğru yönlendirilen zarar verme kastı taşıyan ve güç eşitsizliğinden kaynaklanan ve/veya güç eşitsizliğine neden olabilen somut veya zımni olarak meydana getirilen ya da söylenti biçiminde yayılan her türlü fiziksel, duygusal/ruhsal, rıza ve iradi dışı cinsel ve ekonomik eylem ve/veya söylemdir. Bu çalışma ile ülkemizde ergenler arasında görülen fiziksel şiddet yordayıcı faktörlerin anlaşılması amacıyla içerik bakımından araştırmacılar tarafından belirlenen kriterlere uygun basın haberleri, internet haber siteleri üzerinden nicel içerik analizine tabi tutulmuş, içerik analizi bulgularına göre fiziksel şiddeti yordayan ailesel ve çevresel faktörleri ele alan geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı hazırlanıp öz düzenleme, duygu düzenleme, çocukluk dönemindeki örseleyici yaşantılar ve sosyal bağlılık gibi fiziksel şiddeti yordadığı düşünülen değişkenler ile ölçek alt boyutları arasındaki aracılık-düzenleyicilik ilişkileri incelenmiştir. Bu nedenle; tez çalışması iki ayrı araştırma şeklinde kurgulanmış ve Araştırma 1'de şiddet eylemlerinin kuşaklar arası gösterdiği değişimlerin anlaşılması adına Y kuşağı için 290, Z kuşağı için 390 adet haber içeriği nicel değişkenler bazında incelenmiştir. Araştırma 2'de Şiddet Öncülleyici Faktörler Ölçeği geliştirilmiş, bu ölçek ve alt boyutları ile şiddeti yordayan değişkenlerin anlaşılabilmesi için Çocukluk Çağı Örselenme Yaşantıları Ölçeği (ÇÇÖY), Ergenler için Duygu Düzenleme Ölçeği (EİDDÖ), Öz-Denetim Ölçeği (ÖDÖ) ve Sosyal Bağlılık Ölçeği (SBÖ) kullanılmıştır. Veriler, üniversite öğrencisi genç yetişkin bireylerden toplanmış ve Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) için 362, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) için 322 ve şiddeti yordayıcı bir model kurma amacıyla ise toplamda 793 katılımcı çalışmaya dahil edilmiştir. Veriler, Google Forms üzerinden dijital bir biçimde ancak katılımcılar ile aynı ortamda elde edilmiştir. Çalışmamızın bulgularına göre, şiddet öncülleyici ailesel ve çevresel faktörler bakımından cinsiyet, psikiyatrik öykü, fiziksel şiddete başvurma ve aile içi şiddet gibi değişkenler arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar bulunmuştur (p<0,05). Çocukluk Çağı Örselenme Yaşantıları ile Sosyal Bağlılık arasındaki ilişki kısmi aracı ve düzenleyici değişkenlerin standardize yol katsayıları incelenmiş ve buna göre İçsel İşlevsel Olmayan Duygu Düzenleme durumlarının kısmi aracılık durumu ve Şiddet Öncülleyici Çevresel Faktörlerin düzenleyici/yönetici aracılık etkisi gözlenmiştir (p<0,001). Çalışmanın sonunda ergen ve genç yetişkinlerin fiziksel şiddete varabilecek eylemler sergilemelerini önleyebilecek birtakım öneriler sunulmuştur.