Şiddetli obsesif kompulsif bozuklukta üstbilişsel özelliklerin psikososyal işlevsellik ve yaşam kalitesi üzerine etkisi

AMAÇLAR: Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB), çoğu zaman kronik seyreden bireyin sosyal ve mesleki işlevselliğinde bozulmaya yol açan bir hastalıktır. OKB'de yaşam kalitesi ve psikososyal işlevsellik üzerine etki eden en önemli faktörler komorbidite ve hastalığın şiddetidir. Son yıllarda önemi artan üstbilişlerin ise hastalığın oluşumu, sürdürülmesi ve prognozunda önemli bir yeri olduğu düşünülmektedir. OKB'de üstbilişsel özelliklerin yaşam kalitesiyle ilişkisi üzerine çok az sayıda çalışma bulunmaktadır. Şiddetli OKB'de üstbilişsel özelliklerin yaşam kalitesi ve psikososyal işlevsellik üzerine etkisi araştırılmamış bir konudur. Çalışmamızın amacı üstbilişlerin şiddetli OKB'de yaşam kalitesi ve psikososyal işlevsellik düzeyine etkisini araştırarak tedavide daha bütüncül yaklaşımların geliştirilmesi olup literatüre katkı sağlamaktır. GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmamıza şiddetli OKB'si olan 50 hasta ve 50 sağlıklı kontrol dahil edilmiştir. Çalışma kriterlerini sağlayan katılımcılara: Sosyodemografik ve Klinik Veri Formu, Yale-Brown Obsesyon Kompulsiyon Ölçeği (Y-BOCS) ve Belirti Kontrol Listesi, Üstbiliş Ölçeği-30, Bireysel ve Sosyal Performans Ölçeği, Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalite Ölçeği-Kısa Formu, Hamilton Depresyon Ölçeği, Beck Anksiyete Ölçeği uygulandı. Gerekli olan istatistiksel yöntemlerle hasta ve sağlıklı kontrol grubu karşılaştırdı. BULGULAR: Şiddetli OKB'de üstbilişsel toplam puan kontrol grubuna göre daha yüksek, yaşam kalitesi ve psikososyal işlevsellik puanları ise daha düşük bulundu. Vaka grubunda üstbiliş toplam puanı arttıkça yaşama kalitesi ve psikososyal işlevsellik puanı azalmakta, hastalığın şiddeti ise artmaktaydı. Psikososyal işlevsellik ile depresyon, anksiyete, üstbiliş, Y-BOCS toplam arasında anlamlı düzeyde korelasyon saptanmıştır. Psikososyal işlevsellik üzerine çok değişkenli lineer regresyon analizi yapıldığında sadece depresyon OKB'de psikososyal işlevsellik düzeyini öngörmekteydi. SONUÇ: Kontrol ve vaka grubu arasında üstbiliş, yaşam kalitesi ve psikososyal işlevsellik özellikleri arasında önemli farklılıklar vardır. Vaka grubunda yer alan OKB hastalarında, yaşam kalitesi ve psikososyal işlevselliğin azalması üstbiliş özelliklerle ilişkilidir. Çalışmamızda çok değişkenli lineer regresyonda, depresyonun psikososyal işlevselliğe anlamlı bir etkisinin olduğu bulundu. OKB hastalarında depresyon ve üstbilişsel özelliklere yönelik tedaviler, hastalarda yaşam kalitesi ve psikososyal işlevselliği artırabilir. Şiddetli OKB'de yaşam kalitesi ve psikososyal işlevselliğin artırılmasında, depresyon ve üstbilişsel özelliklerin anlaşılması için daha büyük örneklem ve daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulmaktadır. Anahtar sözcükler: Üstbiliş, obsesif kompulsif bozukluk, yaşam kalitesi, psikososyal işlevsellik