Sigara Bırakma Polikliniğine başvuran hastaların sigara bırakma başarısı öngörülerinin ve sağlık algılarının değerlendirilmesi

Amaç: Bu araştırma, sigara bırakma polikliniğine başvuran hastaların sigara bırakma başarısını öngörme ve sağlık algılarını değerlendirme amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu çerçevede, bireylerin sigara bırakma olasılıklarını önceden tahmin ederek, hekimlere tedavi sürecinde rehberlik etmek ve uygun tedavi yöntemlerini belirleyerek daha fazla kişiyi sigarayı bırakmaya teşvik etmek hedeflenmiştir. Yöntem: Bu çalışma, kesitsel ve prospektif bir planlama doğrultusunda yürütülmüş olup, Şanlıurfa Harran Üniversitesi Hastanesi Sigara Bırakma Polikliniği'ne başvuran 185 hasta üzerinde 24/04/2023 tarihinden itibaren gerçekleştirilmiştir. İstatistiksel analizlerde SPSS 26,0 paket programı kullanılmış, uygun istatistiksel yöntemler uygulanarak anlamlılık düzeyi p < 0,05 olarak belirlenmiştir. Bulgular: Çalışmaya katılan 185 kişinin 132'si (%71,4) erkek, 53'ü (%28,6) kadındır. 35 yaş üzeri olanlarda, 35 yaş ve altı olanlara göre; medeni durumu evli olanlarda bekar olanlara göre; eğitim durumu ilköğretim ve altı olanlar lise ve üstü olanlara göre sigara kullanım durumları istatistiksel olarak önemli düzeyde yüksek bulunmuştur (p<0,001). Sağlık Algısı Ölçeği ve alt boyutları puanlarının karşılaştırılmasında cinsiyet değişkeninde kesinlik ve sağlığın önemi; meslek değişkeninde kesinlik ve toplam puan; medeni durum değişkeninde öz farkındalık ve toplam puan; eğitim durumu değişkeninde ise kontrol merkezi, kesinlik, öz farkındalık ve toplam puanlarda gruplar arasında istatistiksel olarak önemli fark saptanmıştır (p<0,05). Medeni durumu evli olanlarda kararlılık ve hazır oluş alt boyutu puanları ve Sigara Bırakma Başarısını Öngörü Ölçeği toplam puanı bekar/boşanmış/dul olanlara göre istatistiksel olarak önemli düzeyde yüksek bulunmuştur (sırasıyla p=0,021; p=0,027). Tedavinin ikinci ayında sigara kullanmayanlarda SBBÖÖ kararlılık ve hazır oluş ve SBBÖÖ toplam puanları sigara kullananlara göre istatistiksel olarak önemli düzeyde yüksek bulunmuştur (sırasıyla p=0,019; p=0,009). Diğer parametreler açısından anlamlı bir ilişki tespit edilemedi. Sonuç: Bu araştırmanın sonuçlarına göre, sigara bırakma polikliniklerine başvuran bireylerin çoğunluğunu genellikle 35 yaş ve üzeri, erkek, evli, eğitim düzeyi ilköğretim ve altı olan, geliri giderinden az, ek hastalığı olmayan ve yüksek düzeyde nikotin bağımlılığına sahip kişiler oluşturmaktadır. Sigara bırakma tedavisinin ikinci ayında sigara kullanmayan bireylerde Sigara Bırakma Başarısını Öngörü Ölçeği (SBBÖÖ) kararlılık ve hazır olma alt boyutları ile SBBÖÖ toplam puanları, sigara kullanan bireylere göre daha yüksek bulunmuştur. Bu durum, Sigara Bırakma Başarısını Öngörü Ölçeği'nin (SBBÖÖ) kişilerin sigara bırakma durumlarını önceden tahmin edebileceğini ve böylelikle hekimlere hastalarına yaklaşımda önemli bir rehberlik sağlayan kritik bir faktör olduğunu vurgulamaktadır. Sonuç olarak, sigara bırakma polikliniklerine başvuran bireylerin SBBÖÖ puanları değerlendirilerek biyopsikososyal yaklaşım çerçevesinde kişiye özgü hizmetler sunulmalıdır. Anahtar Kelimeler: Sigara Bırakma Polikliniği, Sigara Bırakma Başarısı Öngörü Ölçeği