Silikozis hastalarında oksisterol düzeylerinin değerlendirilmesi

Silikozis, silika (SiO2) parçacıklarının uzun süre solunması sonucu akciğerlerde ortaya çıkan, kalıcı ve ilerleyen bir hasara yol açan kronik inflamatuvar bir meslek hastalığıdır. Türkiye'de her yıl önemli sayıda silikozis vakası teşhis edilmektedir. Oksisteroller, kolesterolün oksidasyonu sonucu oluşan moleküllerdir. Enzimatik ve enzimatik olmayan yollarla meydana gelmektedir. Enzimatik olmayan (oto-oksidasyon) yolla oluşan oksisterol türevlerinin patolojik pekçok durum ile ilişkisi gösterilmiştir ve bu nedenle biyobelirteç olarak kullanılabileceği düşünülmektedir. Bu tez çalışması ile silikozis hastalarında oto-oksidasyon ile oluşan oksisterol düzeylerinin değerlendirilmesi; bir sfingolipit metaboliti olan sfingozin-1-fosfat (S1P) düzeylerinin tespit edilmesi; söz konusu parametrelerin yanısıra indüklenmesi olası lipit peroksidasyonunun da farklı parametrelerle belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, otooksidasyonla oluşan oksisterol türevlerinden 7-ketokolesterol (7-KC), 3β, 5α, 6β trihidroksi kolestan (triol), lipid peroksidasyonunun önemli belirteçleri olan malondialdehit (MDA), F2-izoprostan (F2-iP) ve hidroksinonenal (HNE) ile S1P düzeyleri ölçülmüştür. Kontrol grubunda 7-KC ve triol düzeyleri sırasıyla 20,26±1,38 ng/ml ve 13,83±1,75 ng/ml olarak ölçülürken, hasta grubunda sırasıyla 40,61±2,07 ng/ml ve 16,15±2,22 ng/ml olarak ölçülmüştür (p<0,001). Hasta grubu plazma 4-HNE, F2-iP ve MDA düzeylerinin hem idrar hem de plazmada kontrol grubuna kıyasla anlamlı şekilde daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0,05). S1P düzeyleri ise kontrol grubu için 67,57±16,25 ng/ml, hasta grubunda 49,05±10,87 ng/ml olarak ölçülmüştür. Elde edilen sonuçlar, kolesterol oksidasyonu ve lipid peroksidasyon parametrelerinin silikozis hastalarında anlamlı bir şekilde yükseldiğini, S1P düzeylerinin ise azaldığını göstermiştir. Yapılan çalışma, silikoziste lipit metabolizmasının etkilendiğini ve oksidatif lipit hasarının tetiklendiğini, kolesterol oksidasyonunun bu maruziyet grubunda da önemli bir belirteç olarak kullanılabileceğini, hastalıkta lipid düzeyindeki patolojik değişimlerin hastalığın ilerlemesinde etkili olabileceğini göstermiştir.