Simurg

İnsanlık ve mitoloji her zaman yan yana var olup anlam kazanmıştır. Bu iki kavram biri olmadan diğeri var olamayacakmış gibi birbirlerine bağlılardır. Burada akla gelen soru ise insanların mitolojilere ihtiyaç duymalarının nedenleridir. İnsanoğlu var olduğundan beri yaradılış ve ölüm gibi olayların sebebi ve şeklini anlamak istemiştir. Bu bağlamda tanrılara ihtiyaç duyup, çevresinde olup bitenler için tanrılar yaratmıştır. Söz konusu bu tanrılar, her ne kadar dünyanın tüm kültürlerinde birtakım ortak özelliklere sahip olsalar da toplumdan topluma ve kültürden kültüre biçim değiştirmektedir. Esasen bir toplumun mitlerini incelemek için o toplumu tanımak, yaşadıkları coğrafya ve başlarından geçen tarihi detaylı bir şekilde araştırmak gerekmektedir. Bu çalışmada Simurg üzerine odaklanılmış olup, bu mitolojik kuşun oluşum ve şekillenmesi dikkate alınmıştır. Çalışmanın ikinci bölümündeyse eski çağlardan İslam'a kadar İran coğrafyası ve İslam öncesi tarihi ele alınmıştır. Çalışmanın devamında, üçüncü bölümde İran Simurg'unun şekillenmesinde payı olan birtakım toplumlara ait Simurg benzeri mitler incelenmiştir. Bu bölümde ele alınan kültürler İran kültürüyle bağ kurmuşlardır. Örneğin Mezopotamya medeniyetleri komşuluklarından dolayı, Hint ve Slav toplumları yakın ırklar olduklarından dolayı, Çin ve Mısır uygarlıkları ticaret nedeniyle, Yunan ve Roma medeniyetleri ise çoğu zaman rekabetten dolayı, İran ile aralarında bağlar oluşmuştur. Bu bölümün devamında İran kültüründeki Simurg ile Sami dinlerdeki benzer varlıklar arasındaki bağlar incelenmiştir. Çalışmanın dördüncü bölümünde ise doğrudan doğruya İran kültür ve edebiyatında yer alan Simurg incelenmiştir. Bu bağlamda, Simurg'un cinsiyeti ve yaşadığı yer kültüründeki anlam ve karakteri gibi bir çok konu ele alınmıştır. Bu mitolojik karakterin özelliklerini araştırmak için başlıca Avesta , Şahnâme ve Mantıku't-tayr gibi kaynaklardan faydalanmıştır. Çalışmanın son bölümünde, Simurg'un görsel sanatlardaki betimlemelerine, eski ve günümüzdeki olmak üzere yer verilmiştir. Araştırmanın adından da anlaşıldığı üzere Simurg'un çağlar boyunca evrimi ve şeklindeki değişimler ele alınmıştır. Anahtar Kelimeler: Simurg, Saena, Ferahkert, Vispo-biş, Elburz, Kaf Dağı, Zerdüşt, Avesta, Yaştlar, Minŭ-yi hired, Şahnâme, Mantık'u-tayr.