Sirkadien saat genlerinin iyi ve kötü huylu beyin tümörlerinin oluşumu üzerine etkileri

ÖZET Dummy Sirkadiyen Saat Genlerinin İyi ve Kötü Huylu Beyin Tümörlerinin Oluşumu Üzerindeki Etkileri Bilge Onur ŞİŞ Yüksek Lisans Tezi FIRAT ÜNİVERSİTESİ Fen Bilimleri Enstitüsü BiyoteknolojiAnabilim Dalı Temmuz 2023, Sayfa: x +32 Sirkadiyen saat genleri, organizmanın biyolojik saatinin düzenlenmesinde önemli bir rol oynayan genlerdir. Sirkadiyen saat genleri, vücuttaki biyolojik süreçlerin uyumlu bir şekilde çalışmasını sağlar ve uyku-düzeni, metabolizma ve davranış dahil olmak üzere birçok süreci etkiler. Sirkadiyen saat, BMAL1, CLOCK, Cyrptochrome ve Period adlı dört gen/proteinden oluşan bir geri besleme döngüsüdür. Yapılan çalışmalar, gliomalar dahil olmak üzere malign tümörlerin gelişiminde sirkadiyen saatin bozulmasının önemli bir rol oynadığını göstermektedir. Ancak, iyi ve kötü huylu beyin tümörlerinin oluşumunda sirkadiyen ritmi kontrol eden genlerin moleküler mekanizmaları araştırılmamıştır. Bu nedenle, beyin tümörü oluşumu üzerinde etkili olduğu düşünülen BMAL1, CLOCK, Rev-Erbα ve Per2 biyolojik saat genlerinin moleküler mekanizmalarının araştırılması oldukça önemlidir. Elde edilen sonuçlar incelendiğinden ACTB ile Clock saat gen düzeylerin arasında negatif yönlü, ACTB ile Bmal1 ve Rev-Erbα gen düzeylerin arasında pozitif yönü güçlü bir ilişki belirlenmiştir (p<0,01). Ayrıca Bmal1 ile Clock geni ve Per2 geni arasında p<0,01 düzeyinde anlamlı bir pozitif korelasyon olduğu, Rev-Erbα ile p<0,001 düzeyinde anlamlı bir pozitif korelasyon olduğu tespit edilmiştir. Yine Clock geni ile Per2 geni arasında p<0,001 düzeyinde anlamlı güçlü bir pozitif korelasyon olduğu bulunmuştur. Kan biyokimyasal bulguları ve gen düzeyleri arasındaki korelasyon tablosu incelendiğinde WBC değerlerinin Bmal1 ve Rev-Erbα genleri ile p<0.05 düzeyinde, Clock geni ile p<0.01 düzeyinde anlamlı pozitif korelasyon gösterdiği tespit edilmiştir. CRP değerlerinin ise Clock ve Per2 genleri ile p<0.05 düzeyinde, Bmal1 geni ile p<0.01 düzeyinde anlamlı bir pozitif korelasyon gösterdiği tespit edilmiştir. Sonuç olarak, bu genlerin beyin tümörü oluşumundaki rolünün anlaşılmasına katkıda bulunmak ve sirkadiyen ritmin tümör oluşumu üzerindeki etkisine ilişkin daha fazla bilgi edinmektir