Sistem düşüncesi yaklaşımının 6. sınıf öğrencilerinin akademik başarılarına ve sistem düşüncesi becerilerine etkisi

Bu araştırmanın amacı, 6. sınıf fen bilimleri dersi "Vücudumuzdaki Sistemler ve Sağlığı" ünitesinin öğretiminde kullanılan sistem düşüncesi araçlarının, öğrencilerin akademik başarıları ve sistem düşüncesi becerileri üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırmada, iç içe geçmiş karma araştırma deseni benimsenmiştir. Nicel boyutta, ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel model; nitel boyutta ise durum çalışması modeli kullanılmıştır. Nicel veriler, "Vücudumuzdaki Sistemler ve Sağlığı Ünitesi Başarı Testi (VSSÜBT)" ile; nitel veriler ise "Ergenlik Dönemi Bağlamında Sistem Düşüncesi Becerileri Soruları" aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Düzce Merkez ilçede bulanan bir okuldan, benzer özelliklere sahip 30'ar kişilik iki sınıf oluşturmaktadır. Deney grubunda dersler, sistem düşüncesi araçları entegre edilmiş 5E öğrenme modeliyle; kontrol grubunda ise yalnızca 5E öğrenme modeliyle işlenmiştir. Nicel veriler SPSS 25 programında ANOVA testiyle; nitel veriler ise geliştirilen bir rubrik doğrultusunda değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda, deney grubunun akademik başarı ortalamasının daha yüksek olduğu görülmüş; ancak gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Ergenlik dönemi bağlamında, analiz düzeyine karşılık gelen "sistem içindeki bileşenleri ve süreçleri tanımlama" becerisinde hem deney hem de kontrol grubu öğrencilerinin çoğu bedensel, duygusal ve sosyal bileşenleri belirleyerek en yüksek seviyeye ulaşmıştır. Sentez ve uygulama düzeyindeki becerilere ilişkin değerlendirmelerde ise, sentez düzeyindeki üç beceri (bileşenler arası basit ilişkileri belirleme, dinamik etkileşimleri düzenleyebilme, döngüsel yapıyı kavrayabilme) ve uygulama düzeyindeki bir beceri (geçmişe bakarak tahmin yapabilme) açısından deney grubu öğrencilerin daha yüksek beceri seviyelerinde oldukları bulunmuştur. Öte yandan, dinamik etkileşimleri belirleme, genelleme yapabilme ve örtük boyutları fark edebilme becerilerinde iki gruptaki öğrencilerin beceri seviyeleri benzerdir. Sonuç olarak, sistem düşüncesi becerilerinin ergenlik gibi karmaşık süreçlerin anlaşılmasında etkili olduğu ve sistem düşüncesi araçlarının bu becerileri geliştirmede önemli rol oynadığı ortaya konmuştur. Anahtar Sözcükler: 5E Öğrenme Modeli, Fen Eğitimi, Sistem Düşüncesi Araçları, Sistem Düşüncesi Yaklaşımı, Vücudumuzdaki Sistemler ve Sağlığı Ünitesi