Siyasi, dini, maarif ve sosyo-kültürel yönleriyle Cerîde-i Sûfiyye dergisi

II. Meşrutiyet dönemiyle değişen içtimai hayat ve dini meselelere yaklaşım konularında, Osmanlı içtimai yapısının temel dinamikleri arasında yer alan tarikat erbabı ve tekke mensuplarının siyasi , sosyal hamleleri ve bilhassa fikirlerine ilişkin yazılar, dönemin tasavvufî dergilerinden biri olan Cerîde i Sûfiyye (C.S.) üzerinden konu edinilmiştir. Bu derginin mütedeyyin yazarları tarafından XIX. yüzyıl Osmanlı yapısının içtimai, siyasi, ekonomik v e askeri hayatındaki gelişmeler, dergi içerisindeki pek çok yazıda kaleme alınmıştır. Cerîde i Sûfiyye dergisi; Şark ve Garb üzerine yapılan değerlendirmeleri, dönemin kadın algısı ve giyim kuşam kültürüne olan bakış açısı ve bu değişimlerle beraber farklı laşan dünya görüşü gibi II. Meşrutiyet dönemindeki birçok gelişmeyi konu edinmektedir. Öte yandan, değişen içtimai hayatla ortaya çıkan dini ihtilaflar da Cerîde i Sûfiyye dergisinin ele aldığı bir diğer önemli konuyu oluşturur. Bu çalışma ile yukarıda bah si geçen başlıklar altında C.S.'nin Osmanlı kültür hayatına katkıları incelenmiştir. XIX. yüzyılda dönüşen Osmanlı toplum dinamiklerini tanımlamak ve kavrayabilmek bakımından dini alandaki çalışmalar mühim bir yer edinmektedir. Bu doğrultuda, II. Meşrutiy et sonrası geleneksel içtimai ve dini kültürünün topluma aktarılmasında, Cerîde i Sûfiyye dergisi önemli bir aracı vazifesi görmüştür. Dönemin diğer dini dergilerine nazaran Cerîde i Sûfiyye dergisi (1909 1919) uzun ömürlü bir neşriyat hayatına sahip olmas ı bakımından ayrılmaktadır. Günümüze kadar dergi üzerine ele alınan çalışmalar, derginin ağırlıklı olarak edebi ve tasavvufi yönüne işaret ederken, içtimai ve dini meselelere hitap eden boyutunu görece ihmal etmişlerdir. Bu çalışmada, bu alandaki boşluğun doldurulmasına bir katkı sağlanırken, Cerîde i Sûfiyye dergisindeki pek çok saygın müellifin gölgede kalan çeşitli yazıları da gün yüzüne çıkartılmıştır. Anahtar Kelimeler : Cerîde i Sûfiyye, II. Meşrutiyet Dönemi, Basın, Tasavvuf, Tarikat, Osmanlı Toplumu