Siyasi ve ekonomik politikaların İstanbul ve Galata bölgesi'nin kent dokusu ve mimarisi üzerindeki etkisi: Neoliberal politikalar ışığında Galataport ve İRHM analizi

Mimarlığın ve toplumun bir arakesiti olarak kent, tarih boyunca siyasi ve ekonomik mücadele ve çatışmaların mekanı olmuştur. Dolayısıyla kentsel mekanı ve mimariyi, yine kentin kendi içinde barındırdığı siyasi ve ekonomik aktörler, kentin içinde bulunduğu coğrafi ve zamansal koşulların da altında etkilemekte ve şekillendirmektedir. Bu etki ve şekillendirme dönemlere ve coğrafyalara özgü farklılıklar göstermekle birlikte, belirli bir coğrafyada yapılacak olan tarihsel bir araştırma izleği bugünün anlaşılması konusunda geçerli bir yöntem olarak sayılabilir. Bu tezin amacı, kentteki siyasi ve ekonomik aktörlerin kent dokusu ve mimariye olan etkilerini ortaya çıkarmaktır. Bu amaç kapsamında hem tarihsel hem de coğrafi bir sınırlamaya gidilmiş olup, Geç Osmanlı Dönemi'nden günümüze dek sırasıyla İstanbul ve Galata ölçeğine inen, hem tarihsel hem de coğrafi bir izlencede bu ilişki ortaya konmaya çalışılmıştır. İncelenen tarihsel aralık, Türkiye'de siyasi olarak batılılaşmanın, ekonomik anlamda ise liberalleşmenin orijini olarak da alınabilecek Geç Osmanlı dönemi olmuştur. İncelenen coğrafi aralık ise Türkiye'nin seçilen tarihsel orijinden itibaren coğrafyada kent kimliğini sürdüren ve aynı anda hem ekonomik hem siyasi-politik hem de yönetsel önemi bariz İstanbul kenti ve onu takiben seçilen vaka çalışmanın da bölgesi olan Galata ile sınırlandırılmıştır. Tezin tarihsel serimlemesini oluşturan ikinci bölüm dönemlere göre başlıklandırılarak, her başlıkta tezin başlığını da takip eden bir sıralamayla önce siyasi-ekonomik kapsamda, devamında ise İstanbul ve Galata bölgesi kapsamında ele alınmıştır. Vaka çalışma bölgesi olarak her bölümde ön plana çıkan Galata Bölgesi ise vaka çalışmasının da öncesinde Geç Osmanlı'dan beri kendi başına önem teşkil etmektedir. Vaka ise tüm bu amaç kapsamında analiz ve tespitlerin geçerliliğinin belirlenmesi amacıyla seçilmiş olup, hem projenin kendisi hem de yakın çevresi ve bulunduğu bölgeyle ilişkisi bakımından günümüz mimari ve siyaset-ekonomi arakesitinde pek çok tartışma ve eleştirinin odağında olmuş Galataport ve ona bağlı İRHM seçilmiştir.