Şizofreni hastalarında artmış kardiyovasküler riskte TLR-2, TLR-4 ve NF-κB yolağının rolü

Giriş: Şizofreni, pozitif ve negatif semptomlar ile bilişsel bozukluklarla karakterize, kronik bir psikiyatrik hastalıktır. Genel popülasyonda prevalansı yaklaşık %1 olan bu hastalık, genel nüfusa göre yaşam süresini 10-25 yıl kısaltmakta olup, erken mortalitenin başlıca nedenleri arasında kardiyovasküler hastalıklar yer almaktadır. Bu artmış risk, genetik yatkınlık, yaşam tarzı faktörleri, antipsikotik ilaçların yan etkileri ve özellikle immün sistem disregülasyonu ile ilişkilidir. Güncel araştırmalar, şizofreni ve kardiyovasküler hastalıklar arasındaki ilişkide immün sistemin önemli bir rol oynadığını vurgulamaktadır. Bu kapsamda, Toll-like reseptörler (TLR-2 ve TLR-4) ve nükleer faktör kappa-B (NF-κB) sinyal yolunun inflamatuar süreçlerde merkezi rol oynadığı öne sürülmektedir. Bu çalışmanın amacı, şizofrenide artan kardiyovasküler risk ile TLR-2, TLR-4 ve NF-κB sinyal yolağı arasındaki ilişkiyi değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel çalışma, şizofreni tanılı bireylerde artmış kardiyovasküler risk ile TLR-2, TLR-4 ve NF-κB sinyal yolağı arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yürütülmüştür. Araştırmaya DSM-5 tanı kriterlerine göre tanı almış, son 6 aydır remisyonda olan ve PANSS skorları <70 olan 77 şizofreni hastası ile yaş ve cinsiyet açısından eşleştirilmiş 50 sağlıklı kontrol dahil edilmiştir. Katılımcılardan periferik kan örnekleri alınarak immünolojik parametreler akım sitometrisi ve ELISA yöntemleri ile değerlendirilmiş, kardiyovasküler değerlendirmeler ise akıma bağlı genişleme (FMD), küresel uzunlamasına gerilme (GLS), karotis intima-media kalınlığı (İMK), mitral kapak E/A ve E/E oranları ile sol ventrikül ejeksiyon fraksiyonu (LVEF) ölçümleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizinde hiyerarşik lojistik regresyon ve çok değişkenli kovaryans analizi (MANCOVA) yöntemleri kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmaya 77 şizofreni hastası ve 50 sağlıklı kontrol dahil edilmiştir. Şizofreni grubunda BKİ, bel çevresi, TG düzeyleri, QRISK3 skoru, karotis İMK ve diyastolik disfonksiyon parametreleri anlamlı olarak yüksek; GLS ve mitral kapak E/A oranları anlamlı olarak düşük bulunmuştur. İnflamatuar parametrelerden IL-6 ve IL-10 düzeyleri şizofreni grubunda anlamlı şekilde yüksek iken, IFN-γ ve NF-κB düzeyleri anlamlı şekilde düşük saptanmıştır. Flow sitometrik analizde şizofreni hastalarında klasik monosit oranı, TLR-2 ve TLR-4 ekspresyonu (özellikle klasik ve intermediate monositlerde) ve HLA-DR intermediated monosit MFI düzeyleri anlamlı olarak yüksek bulunurken; nonklasik monosit oranı ve TLR-4 nonklasik monosit MFI düzeyleri anlamlı olarak düşük bulunmuştur. Regresyon analizinde IL-6 ve NF-κB düzeylerinin şizofreni tanısını güçlü şekilde yordadığı gözlenmiştir. Tartışma: Bu çalışma, şizofrenide artmış kardiyovasküler risk ile ilişkili immünolojik ve inflamatuar mekanizmaları değerlendirmiştir. Bulgularımız, şizofreni tanılı bireylerde IL-6 ve IL-10 artışı ile IFN-γ ve NF-κB azalmasının hastalıkla ilişkili inflamatuar süreçleri yansıtabileceğini göstermektedir. Monosit alt gruplarında TLR-2 ve TLR-4 ekspresyonu ile HLA-DR ekspresyonundaki alt tip spesifik farklılıklar, immün sistem disregülasyonunun şizofreni patogenezindeki rolünü desteklemektedir. Ayrıca, şizofreni grubunda QRISK3 skoru, trigliserid düzeyleri ve karotis intima-media kalınlığı gibi kardiyovasküler parametrelerde anlamlı artış, GLS ve mitral kapak E/A oranında anlamlı azalma gözlenmiştir. Bu bulgular, şizofreni hastalarının kardiyovasküler risk değerlendirmesinin inflamatuar ve immün parametrelerle birlikte ele alınmasının klinik önemini vurgulamaktadır. Gelecekte yapılacak araştırmalar, bu parametrelerin prognostik ve terapötik potansiye"lini aydınlatmalıdır.