Şizofreni hastalarında CRP/albumin, platelet/lenfosit, nötrofil/lenfosit, lenfosit/ monosit ve monosit/hdl değerlerinin klinik parametrelerle ilişkisinin incelenmesi

Şizofreni; etiyolojik faktörleri çeşitlilik gösteren sistemik dejeneratif bir ruhsal bozukluktur. Şizofreni tanılı hastalarda sistemik inflamasyon yanıtının normalden farklı olduğunu gösteren çalışmalar mevcuttur. Daha önce yapılan çalışmaların bulgularına göre, şizofreni tanılı hastalarda Interlökin-1 (IL-1) ve C-Reaktif Protein (CRP) gibi sistemik inflamasyon ölçütlerinin sağlıklı bireylere göre yüksek olduğu anlaşılmıştır. Bu çalışmanın amacı, şizofreni tanısı almış hastaların CRP/Albumin, Platelet/Lenfosit, Nötrofil/Lenfosit, Lenfosit/Monosit ve Monosit/HDL değerlerinin sağlıklı kontrollerle karşılaştırılması ve şizofreni tanılı hastalarda bu değerlerin hastalık başlangıç yaşı, hastalık süresi, yatış sayısı, atak sayısı, ortalama antipsikotik doz (olanzapin ile eşdeğer dozu) ile ilişkisinin incelenmesidir. Çalışmaya, Adıyaman Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi psikiyatri servisinde şizofreni tanısı ile 2019-2022 yılları arasında yatarak tedavi gören hastalar ile aynı zaman aralığında psikiyatri polikliniğine işe girme, sürücü ehliyeti yenileme vs gibi sebeplerle başvuran ve herhangi bir psikiyatrik tanısı olmayan sağlıklı bireyler dahil edildi. Belirlenen tarihler arasında DSM-5 tanı kriterlerine göre şizofreni tanısını karşılayan, 18-65 yaş arasında, kronik hastalığı bulunmayan hastalar çalışmaya alındı. Birden fazla yatışı olan hastalarda son yatıştaki veriler referans alındı. Çalışmaya 103 şizofreni tanılı hasta ve 112 sağlıklı kontrol dahil edildi. Her 2 grubun seçiminde de cinsiyet ve yaş açısından istatiksel olarak anlamlı bir fark olmamasına dikkat edildi. Şizofreni tanısı almış hastaların ve sağlıklı kontrollerin CRP/Albumin, Platelet/Lenfosit, Nötrofil/Lenfosit, Lenfosit/Monosit ve Monosit/HDL değerleri retrospektif olarak incelendi. Ayrıca bu inflamatuar parametrelerin, hastaların hastalık başlangıç yaşı, hastalık süresi, yatış sayısı, atak sayısı, ortalama antipsikotik doz (olanzapin ile eşdeğer dozu) ile arasındaki ilişki araştırıldı. İstatistiksel analiz için IBM SPPS (Statistical Pack age for the Social Sciences) 26.0 sürümü programı kullanıldı. Verilerin normal dağılıp dağılmadığı Kolmogorov-Smirnov ve Shapiro-Wilk testi ile belirlendi. Normal dağılım gösteren veriler için gruplar arası karşılaştırma bağımsız örneklem t testi ile; normal dağılım göstermeyen veriler için ise Mann-Whitney U testi ile yapıldı. Çoklu gruplarda Tek yönlü ANOVA analizi kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi tüm değerler için p<0,05 olarak kabul edildi. Yapılan istatistiksel analize göre; NLO, PLO, CAO değerleri şizofreni hastalarında sağlıklı kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulundu (p<0,001). LMO değeri ise kontrol grubunda, şizofreni hasta grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek tespit edildi (p=0,001). Şizofreni hastalarında yaş, CAO, PLO, NLO, LMO, MHO, hastalık süresi, yatış sayısı ve olanzapin eş değer dozu arasında bir ilişki olup olmadığı Spermann Korelasyon testi ile incelendi. Yapılan analize göre, yaş ile CAO, PLO, NLO değerleri arasında pozitif korelasyon saptandı (sırasıyla p=0,357 p=245 p=0,213). Şizofreni hastalarının hastalık süresi ile CAO, NLO, PLO arasında pozitif yönlü, LMO ile negatif yönlü bir korelasyon olduğu sonucuna ulaşıldı. Yatış sayısı ile de CAO, NLO ve PLO düzeylerinin pozitif yönlü korele olduğu bulundu. Olanzapin eş değer dozu ile inflamatuar parametreler arasında ise herhangi bir korelasyon elde edilemedi. Oluşturulan ikili lojistik regresyon modeline göre şizofreni tanılı veya kontrol grubu olması üzerindeki etkisi incelendiğinde CAO'nun ve NLO'nun şizofreni ile istatistiksel olarak anlamlı derecede ilişkisi olduğu bulundu (p=0,04, p=0,000). Şizofreni ve sağlıklı kontrol grubu ile yürüttüğümüz çalışmamızda elde ettiğimiz bulgulara göre belirlenen inflamatuar parametrelerinin şizofreni hastalarında daha yüksek olduğu bulunmuştur. Klinik parametreler ile özellikle CAO, NLO ve PLO arasında ilişki saptanmıştır. Elde edilen veriler şizofreni hastalığının etyolojisinde rol aldığı düşünülen inflamatuar hipotezi desteklemekte ve şizofreninin, inflamasyon ve inflamatuar süreç ile bir ilişkisi olduğunu düşündürmektedir.