Şizofreni ve şizofreni spekturumunda yer alan hastalarda metabolik sendrom sıklığı, seyri ve ilişkili etmenler

Amaç:Metaboliksendrom artmış diyabet, kalp-damar hastalığı ve mortalite riski ile ilişkilidir veobezite, dislipidemi, glukozintolaransı, insülin direnci ve hipertansiyon gibi risk faktörlerinden oluşmaktadır. Şizofreni hastalarında MetS görülme sıklığı genel populasyondan daha sık bulunmuştur ve özellikle atipik antipsikotiklerin, şizofreni hastalarında kilo alımı, glikoz ve lipid metabolizması bozuklukları gibi metabolik yan etkilerle ilişkili oldukları bilinmektedir. Bu çalışmada geçmişe dönük olarak 2 yıl boyunca şizofreni hastalarında metabolik parametrelerdeki değişimleri saptamak ve metabolik sendrom sıklığı ile hastaların kullandıkları ilaçlar ve diğer ilişkili etmenler arasındaki ilişkiyi incelemek amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışmaya Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri polikliniğinde takipli DSM-IV kriterlerine göreşizofreni, şizoafektif bozukluk ve sanrısal bozukluk tanıları almış 135 hastadahil edilmiştir. Hastaların geriye dönük olarak dosya kayıtları incelenerek,bel çevresi, kan basıncı, beden kitle indeksi, kan şekeri, TG, HDL, LDL totalkolesterol düzeyleri, PANSS skorları ve aldıkları antipsikotiklerineşdeğer klorpromazin dozları değerlendirmeye alınmıştır. İlk muayene, 6 ay, 1 yıl ve 2 yıl verileri çalışmada belirtilmiştir. Bulgular: Hastalardaki metabolik sendrom sıklığı ilk muayene sırasında ATPIII sınıflamasına göre %28.1 (n=38), ATPIIIA sınıflamasına göre %30.4 (n=41) ve IDF kriterlerine göre %34.8 (n=47) olarak tespit edildi. 24 ay muayenelerinde ise ATPIII sınıflamasına göre %33.3 (n=22), ATPIIIA sınıflamasına göre %33.3 (n=22) ve IDF kriterlerine göre %45.5 (n=30) olarak tespit edildi. İki yıllık gözlem boyunca metabolik sendrom sıklığının istatistiksel olarak aynı kaldığı saptanmıştır. Yaş aralığı 36-56 olan hastaların MetS sıklığı diğer yaş gruplarına göre istatistiksel olarak (p=0.02) anlamlı düzeyde yüksek olarak saptandı.İstatistiksel olarak anlamlı olmamakla birlikte hastalık süresi metaboliksendrom olan grupta olmayana göre daha uzundu.Metabolik sendrom sıklığı açısından cinsiyet farkı saptanmamakla beraber,metabolik parametreler açısındandeğerlendirildiğindetotal kolesterol ve trigliserid düzeyleri erkeklerde kadınlara göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksekti. HDL değerleri ise erkeklerde kadınlara göre anlamlı derecede düşüktü. Hastaların ilk kontrolde en sık kullandıkları ilaçlar olanzapin (%32.5 n=44), ketiapin (%10.3 n=14), risperidon (%11.1 n=15), aripiprazol (%14.8 n=20), amisülpirid (%9.6 n=13) veklozapin(%11.1 n=15)? idi. Metaboliksendrom ve kullanılan ilaçlar arasında istatistiksel olarak fark saptanmadı. 24. Ay kontrolünde ise en sık kullanılan ilaçlar olanzapin (%24.2, n=16), klozapin (%21.2, n=14) ve aripiprazol (%18.1, n=12) olarak saptandı. 24. ayda kullandıkları ilaçlar ile metaboliksendrom sıklığı anlamlı ilişki saptanmadı. Hastaların ilk ve 24. ay kontrollerinde tek yada ikili antipsikotik kullanımları, biperiden kullanımı ve PANSS skorları ile metabolik sendrom sıklığı arasında anlamlı ilişki saptanmadı. Sonuçlar:İki yıllık izlem boyunca hastalarda metabolik sendrom sıklığında önemli bir değişim saptanmamıştır.Özellikle ileri yaş ve hastalık süresi metabolik sendrom gelişimi için önemli risk faktörleri olarak tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler:Metaboliksendrom, şizofreni, antipsikotik