Skapular superomedial açının akromion morfolojisi ile ilişkisi

Amaç: Skapulanın anatomik varyasyonlarının omuz kuşağı eklemlerinin sağlığı üzerine etkileri günümüzde halen birçok çalışmanın konusu olmaktadır. Akromion morfolojisinin hastalarda en çok omuz ağrısı şikayetine sebep olan rotator manşet tendinopatileri ve subakromial sıkışma sendromu gibi hastalıklarla ilişki düzeyi son yıllardaki bir tartışma konusudur. Skapular superomedial açının ise bugüne kadar yalnızca atlayan skapula sendromu ile ilişkisinin araştırıldığı görülmektedir. Gelişim sürecinde spina skapula kaynaklı bu iki varyasyonun aralarındaki ilişkiyi ortaya koymak ve tanıda yol gösterici yeni bir kriter belirlemek amacıyla bu çalışmayı planladık. Gereç ve Yöntem: Hastanemizde Mayıs-Haziran 2024 aylarında çekilen 353 omuz MRG tetkiki incelendi. Geçirilmiş omuz çevresi cerrahi öyküsü, omuz kuşağı kemiklerinde kırık öyküsü, omuz kuşağı kemiklerinde ve çevre dokularda kitle görünümü olan ve çekim sırasındaki teknik hatalar nedeniyle uygun değerlendirme yapılamayacak omuz MR görüntülemeleri çalışma dışı bırakıldı. Son olarak tip 4 akromiona sahip olan 4 hastanın omuz MR görüntülemeleri de istatistiksel olarak anlamlı sonuç elde edilemeyeceği ve veri sayısını artırıp sonuca varmayı zorlaştıracağı için çalışma dışı bırakıldı. Çalışmamıza 27'si bilateral olmak üzere 279 hastadan elde edilmiş 306 omuz MR görüntülemesi dahil edildi. Bu görüntülemelerin 157 tanesi sağ omuza aitken 149 tanesi sol omuza aitti. Tüm MR görüntüleri 1.5 T MRG (Magnetom Aera, Siemens, Erlangen, Almanya) cihazı ile standart (16 kanallı) omuz koili kullanılarak elde edilmişti. Akromion tipleri için tip 1, tip 2, ve tip 3 olarak 3 grup; superomedial açı için ise belirlenen ortalama değerin altındaki ve üzerindeki değerlere göre 2 grup oluşturuldu. Subakromial aralık ölçümleri mm cinsinden kaydedilerek gruplandırma yapmadan değerlendirildi. Ayrıca rotator manşet, glenoid labrum, biseps braki uzun başı tendonu sağlamlık ve patolojik durumlarına göre gruplandırmalar yapılarak incelendi. Çalışmamız retrospektif yöntemle gerçekleştirildi. Bulgular: Akromion tip 1 grubunda superomedial açı medyan değeri 129, ortalama değeri 128,4 ± 4,1; tip 2 grubunda medyan değer 134, ortalama değer 133,7 ± 5,4; tip 3 grubunda medyan değer 137, ortalama değer 137,4 ± 4,3 olarak bulundu. Çalışmamızda akromion tip 1, 2 ve 3 ayrımında superomedial açının anlamlı etkinliği p değeri 0,000 ile gösterilmiştir. Superomedial açı için hesapladığımız 134° eşik değerinin altında tip 3 akromion %7,4 oranında görülürken; 134° ve üzerindeki superomedial açıya sahip skapulalarda tip 1 akromion %1,3 oranında görüldü. Ayrıca superomedial açı ≥ 134 olan grupta rotator manşeti 2 normal olanların oranı (%15,8) superomedial açı ≤ 133 olan gruptan (%34,5) anlamlı (p<0,05) olarak daha düşüktü. Sonuç: Yaptığımız bu çalışma akromion morfolojisinin skapulanın bir diğer yapısal farklılığı olan superomedial açı ile değişimini gösteren literatürdeki ilk çalışma niteliğindedir. Özellikle 134° ve üzerinde tip 1 akromion, altında ise tip 3 akromion ve ona bağlı muhtemel tendinopatilerin ve subakromial sıkışma sendromunun görülme sıklığının azaldığını söyleyebiliriz. Bu bağlamda superomedial açının skapulotorasik patolojilerin yanısıra glenohumeral eklem ve subakromial aralık patolojilerini de değerlendirmede kullanılabilecek bir parametre olduğunu ortaya koymuş olduk. Anahtar Kelimeler: Omuz eklemi, skapula anatomisi, akromion morfolojisi, superomedial (kostomedial) açı, subakromial aralık