Küçük sanayi meseleleri: Türkiye'de sanayileşme ve mesleki yapı 1927-1945

Bu çalışma, Türkiye'nin sanayileşme tarihinde küçük sanayinin önemini, meslek verilerini ve ikincil kaynakları kullanarak hem niceliksel, hem de niteliksel olarak ele almayı amaçlamaktadır. Anadolu'da ondokuz ve yirminci yüzyıl boyunca küçük sanayi üretimine ilişkin çeşitli kanıtlar bulunsa da bunları kullanarak yapılmış çalışmalar genellikle kapsayıcılıktan ve sistematik yaklaşımdan uzaktır. Öte yandan, demografik kayıtlarda, özellikle nüfus sayımlarında oldukça fazla ve değerli nitelikte bilgiler bulunmaktadır. Bu bilgiler, yukarıda söylenen amaca uygun biçimde kavramsallaştırılabilir. Bu veri setini tarihsel analizlerin kapsamına almak ve küçük sanayinin göreli önemini tartışmak bu çalışmanın iki temel çıkış noktasını oluşturmaktadır. Böylece, uzun dönemli, coğrafi ve hesaplamalı bir anlayışa ulaşmak hedeflenmektedir. Dokuma ve giyim sanayii, sınai üretimin öncü kolu olduğundan en özgün örneklerden biridir. Uluslararası iktisat tarihi yazınında, özellikle bu alan üzerinden, el işi ve sanayi üretimi arasındaki doğal birliktelik ve bir arada var olma durumu çokça tartışılmıştır. Sanayi kavramı yalnızca makineleşmiş üretime işaret etmez. Bu, Türkiye örneğinde bu tezin kapsadığı zaman aralığı için devletçi üretimdir. Fabrika üretiminin ötesine bakmak, tutarlı bir analiz için bir gerekliliktir. Bu çalışma, bu düşünce yapısı ile erken cumhuriyet dönemi Türkiye'si için kullanılabilir meslek verisini ele almaktadır. Bu incelemenin daha uzun dönemleri içine alacak şekilde genişletilmesi gerektiğini de göz önünde bulundurarak söylenebilir ki batı, orta ve doğu Anadolu'daki bazı vilayetlerdeki dokuma ve giyim alanında mesleklere sahip nüfus, basit modern sanayi şeması içinde anlaşılamaz. Bunun ötesinde, en çarpıcı sonuçları veren vilayet olarak Denizli daha derinlemesine incelenmiş ve buradaki sınai üretim yapısının coğrafya ve üretim kültürü gibi çok güçlü bazı yerel elementler tarafından belirlendiği görülmüştür.