Smyrna Agora Bazilikası

Batı Anadolu?da Roma mimarlığının anıtsal örneklerinden biri olan Smyrna Agora Bazilikası Smyrna Antik Kentinin Agorasında bulunmaktadır. Bir Roma sivil bazilikası olan yapı idari ve ticari fonksiyonlarının yanında aynı zamanda bir prestij yapısıdır. 170 metre uzunluğu, 29 metre genişliği ve 20 metre yüksekliğiyle Smyrna Agorasının hem mimari hem de düşünsel anlamda odağı konumunda olan yapı kendine özgü birçok özellik sergilemektedir. Bir bodrum kat üstünde 3 kat yükselen yapının 4 galerili olan bodrum katı temel olarak bir teras işlevi görmektedir. Agora avlu alanı ile ilişkisi çok kısıtlı olan bodrum kat daha çok Kuzey Cadde ile ilişkidedir. Yapının 1. katı 3 neften oluşmaktadır. Yan neflerden daha geniş ve yüksek bırakılmış olan orta nef yapının içinde bir odak noktası oluşturarak dikkati batı taraftaki tribunalis?e yöneltmektedir. Yan nefler üzerinde yer alan 2. katlar hem yapı içindeki kullanım alanın arttırmak hem de agora avlu alanı için bir seyir terası yaratmak için kullanılmıştır.Orta nefi sınırlayan kırmızı renkli sütunlar ve aralarında bulunan kemerler ile iç mekanında görsel bir karşıtlık yaratılan yapı dış görünüşü ile de agoradaki diğer yapılardan ayrılır; orta bölümünde bulunan propylon ile vurgulanan yapı süsleme özellikleri ile de diğer yapılardan ayrı bir şekilde vurgulanmıştır.Roma mimarisinin bir ürünü olan bazilika yapılarının Anadolu?daki gelişimi açısından önemli bir durak noktası olan Smyrna Agora Bazilikası Asyatik bazilikaların tarihsel ve mimari gelişimi açısından çok değerli bilgiler vermektedir. Yapı, M.S. 178 yılında bodrum katına eklenen kemerli bir altyapı ile yükseltilebilmiştir ve şu anda alanda görülen yapıya ait kalıntılar M.S. 178 depremi sonrası yapılan imalata ait olmasına rağmen yapının tarihi M.Ö. 3. yy?a kadar gitmektedir. Anahtar Kelimeler: Bazilika, Sivil Bazilika, Smyrna, Agora, Roma Mimarlığı