Sınıf öğretmeni adaylarının dijital vatandaşlık seviyelerinin dijital vatandaşlık alt boyutlarına göre incelenmesi

Bu çalışma sınıf öğretmeni adaylarının dijital vatandaşlık ve onun alt boyutlarına yönelik algılarını incelemek amaçlı gerçekleştirilmiştir.Araştırmanın katılımcılarını 2014/2015 yılında Trabzon ili merkez Piri Reis Ortaokulu'na Öğretmenlik Uygulaması dersi için gelen 11 öğretmen adayı oluşturmuştur. Katılımcıların 7'si kadın, 4'ü erkek, yaş aralıkları 20 ile 23 arasında değişmektedir. Dijital vatandaşlık kavramı algısının ise küçük yaşlarda öğrencilere verilmesinin iyi dijital vatandaşların yetiştirilmesine katkıda bulunacağı düşünüldüğünden bu çalışmada sınıf öğretmeni adaylarıyla çalışılmış ve Prensky'nin (2001) deyimiyle dijital yerli olarak adlandırılan öğretmen adaylarının dijital vatandaşlık algıları incelenmeye çalışılmıştır.Bu araştırmada veriler Kocadağ (2012) tarafından öğretmen adayları için hazırlanan Dijital Vatandaşlık Ölçeği, araştırmacı tarafından öğretmenlik uygulaması dersi için yapılan 5 haftalık gözlemler ve gözlemler sonucu yapılan görüşme sonucu elde edilmiştir. Nicel veriler betimleyici istatistik tekniği ile analiz edilmiştir. Elde edilen nitel verilerin analizinde ise betimsel analiz tekniği kullanılmıştır. Veriler başka araştırmacılar tarafından da analiz edilerek tutarlıklıkları kontrol edilmiştir. Öğretmen adaylarının anket sonucunda dijital vatandaşlık seviyelerinin yüksek çıktığı görülmüştür. Ama yapılan gözlem ve görüşmelerden elde dilen sonuçlar öğretmen adaylarının cevapları ile tutarlı değildir. Araştırmada öğretmen adaylarının dijital vatandaşlığı e-devlet uygulamaları, dijital okuryazarlığı çevrimiçi ortamda haberleri ve web sayfalarını okuma ve yazma, dijital ticareti çevrimiçi ortamda alışveriş yapma, dijital etiği telif hakları, dijital erişimi dijital teknolojilere erişim, dijital iletişimi e-posta ve dosya paylaşımı, dijital sağlığı internet ortamında sağlık hakkında bilgi edinme, dijital güvenliği çevrimiçi ortamdaki şifrelerinin karmaşık ve zor olması, dijital hak ve sorumluluklar ifadesini çevrimiçi ortamdaki hakları, dijital kanunu özgürlüğün kısıtlanması olarak algıladıkları görülmüştür. Lisans öğretiminde yaptıkları uygulamaların ise genelde teknoloji becerisi düzeyinde kaldığı ve dijital vatandaşlık kavramını içermediği görülmüştür. 21. yüzyılın gerektirdiği eğitim anlayışına sahip öğrenciler yetiştirilmek isteniyorsa öncelikli olarak öğretmen adayları bu alanda rol model olacak şekilde eğitilmelidir. Dijital vatandaşlık eğitimi öğretmen yetiştirme programlarına, Bilişim Teknolojileri ve Yazılım dersine veya ilköğretim seviyesinden başlanarak okul müfredatlarına entegre edilmelidir.