Sınıf öğretmenlerinin afet bilinci algı düzeylerinin belirlenmesi

Türkiye bulunduğu coğrafya itibariyle bir afetler ülkesidir. Türkiye'nin çeşitli bölgelerinde yaşayan insanlar farklı zamanlarda deprem, çığ, sel, yangın, heyelan gibi birçok afetlerle karşı karşıya kalmıştır ve kalmaya devam etmektedir. Afetlerde zararı en aza indirgemek için afet eğitimleri büyük önem arz etmektedir. Afet eğitimleri ilk olarak okullarda verilmektedir ve bu sebeple eğitim kurumlarına ve öğretmenlere büyük görevler düşmektedir. Bu eğitimlerin daha etkili ve nitelikli bir şekilde verilmesi öğretmenlerin afet bilinci algısı ile yakından ilişkilidir. Temel eğitimin önemi göz önünde bulundurulduğunda, afet eğitimi almış, afet konularında donanımlı, afet bilincine sahip öğretmenlere gereksinim duyulmaktadır. Öğretmenlerin afet bilinci algılarının belirlenmesi olası afetlere yönelik hazırlık aşamasında önem arz etmektedir. Bu amaçla gerçekleştirilen araştırma sınıf öğretmenlerinin afet bilinci algılarının ne düzeyde olduğunu yaş, cinsiyet, büyüdüğü coğrafi bölge, mesleki kıdem, eğitim düzeyi, unvan ve afet deneyimi değişkenlerine göre incelemektir. Sınıf öğretmenlerinin afet bilinci algı düzeylerinin belirlenmesi amacıyla yapılan bu araştırmada, nicel araştırma yöntemlerinden tarama deseni kullanılmıştır. Araştırma, 2022-2023 eğitim-öğretim yılı güz döneminde Van ilinde Milli Eğitim Bakanlığına bağlı resmi okullarda görev yapan toplam 509 sınıf öğretmeni ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri araştırmacı tarafından geliştirilen "Öğretmen Kişisel Bilgi Formu" ve Dikmenli, Yakar ve Konca (2018) tarafından geliştirilen "Afet Bilinci Algı Ölçeği" ile toplanmıştır. Elde edilen veriler frekans-yüzde dağılımları, aritmetik ortalama, standart sapma değerleri, Kruskal Wallis ve Mann Whitney U testi ile analiz edilmiştir. Verilerin analizi sonucunda; sınıf öğretmenlerinin afet bilinçlerinin genel olarak yüksek düzeyde olduğu, afet bilinci algı düzeylerinin afet deneyimi durumuna, cinsiyete ve büyüdüğü coğrafi bölgeye göre anlamlı düzeyde farklılaştığı, yaş, kıdem, eğitim düzeyi, unvan değişkenlerine göre ise farklılaşmadığı tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda; sınıf öğretmenlerinin afet bilinci algı düzeylerinin yüksek düzeyde olduğu saptanmış olup; "Afete Hazır Türkiye" hedefinde, Okul Temelli Afet Eğitimi, Afet Eğitim Yılı, Afet Tatbikat Yılı gibi gelişmeler sınıf öğretmenlerinin afet bilinci algılarını olumlu yönde etkilediği söylenebilir. Anahtar Kelimeler: Afet algısı, afet bilinci, afet eğitimi, sınıf öğretmeni.