Sınıf öğretmenlerinin farklılaştırılmış öğretime yönelik öz yeterlikleri ve görüşleri

Farklılaştırılmış öğretim yaklaşımı, öğrencilerin ilgi, ihtiyaç ve hazırbulunuşluk gibi bireysel farklılıkları doğrultusunda içerik, süreç ve ürünün yeniden tasarlanmasını gerektiren bir yaklaşımdır. Öğrencilerin eğitim süreçlerinde kritik bir role sahip olan ilkokul kademesinde, farklılaştırılmış öğretim yaklaşımını uygulayan sınıf öğretmenlerinin bu yaklaşıma yönelik özyeterliklerinin ve görüşlerinin belirlenmesi büyük önem taşımaktadır. Bu doğrultuda çalışmanın amacı, sınıf öğretmenlerinin farklılaştırılmış öğretim uygulamalarına yönelik öz yeterlik düzeylerini ve görüşlerini incelemektir. Çalışmada karma araştırma yöntemlerinden yakınsayan paralel desen benimsenmiştir. Araştırmanın nicel boyutunda tarama yöntemi uygulanırken nitel boyutunda ise durum çalışması deseni uygulanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Amasya ili Merkez ilçede görev yapan sınıf öğretmenleri oluşturmaktadır. Nicel boyutta, basit olasılıklı örnekleme yöntemi ile belirlenen 256 sınıf öğretmeni; nitel boyutta ise maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemi ile seçilen 12 sınıf öğretmeni çalışma grubuna dâhildir. Araştırmanın nicel boyutunda verilerin toplanmasında Mutlu, Öztürk ve Aktekin (2019) tarafından geliştirilen Farklılaştırılmış Öğretim Öz Yeterlik Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda ise verilerin toplanmasında araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis testi ve betimsel istatistiklerden yararlanırken; nitel verilerin analizinde veriler içerik analizine tabi tutularak, tema ve kodlamalardan yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda sınıf öğretmenlerinin farklılaştırılmış öğretim öz yeterliklerinin yüksek düzeyde olduğu görülmüştür. Değişkenler bağlamında yapılan analizler sonucunda sınıf öğretmenlerinin farklılaştırılmış öğretim öz yeterlik düzeylerinde; kadın sınıf öğretmenleri lehine, lisans ve lisansüstü mezuniyete sahip sınıf öğretmenleri lehine ve başöğretmen ünvanına sahip sınıf öğretmenleri lehine anlamlı farklılık olduğu tespit edilmiştir. Mesleki kıdem değişkeni bağlamında 26-30 yıl mesleki kıdeme sahip sınıf öğretmenleri ile 1-5 yıl mesleki kıdeme sahip sınıf öğretmenleri arasında 26-30 yıl mesleki kıdeme sahip öğretmenler lehine anlamlı farklılığın olduğu görülmüştür. Ayrıca araştırma bulguları, farklı sınıf seviyelerini okutan sınıf öğretmenlerinin farklılaştırılmış öğretim öz yeterlik düzeylerinin benzer olduğu sonucunu ortaya koymaktadır. Araştırmada sınıf öğretmenlerinin farklılaştırılmış öğretimi, öğretim süreçlerinin ve bu süreçlerde kullanılacak etkinlik ve materyal çeşitliliğinin öğrencilerin bireysel farklılıkları doğrultusunda belirlendiği bir yaklaşım olarak tanımladıkları sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada sınıf öğretmenlerinin farklılaştırılmış öğretim bağlamında, öğrenciyi tanıma ve öğrenme sürecinin merkezine alma konularında yeterliklerini yüksek gördükleri, zaman yönetimi konusunda ise kendilerini yeterli görmedikleri sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada sınıf öğretmenleri, farklılaştırma çalışmalarını güçleştiren faktörleri zaman yönetimi, sınıfların kalabalıklığı materyal eksikliği ve öğrencilerdeki çeşitliliğin fazlalığı şeklinde sıraladıkları sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada elde edilen sonuçlar doğrultusunda, sınıf öğretmenlerinin farklılaştırılmış öğretim çalışmalarını daha verimli uygulayabilmeleri adına sınıf mevcutları ve okulların fiziki ve teknolojik donanımlarına yönelik iyileştirme çalışmalarının yapılabileceği önerilmektedir.