Sınıf öğretmenlerinin ilkokul hayat bilgisi ve sosyal bilgiler dersinde oyun temelli öğrenmeye ilişkin değerlendirmeleri

Bu araştırmanın amacı, sınıf öğretmenlerinin ilkokul hayat bilgisi ve sosyal bilgiler derslerinde oyun temelli öğrenmeye ilişkin değerlendirmelerini belirlemektir. Bu doğrultuda araştırmada nitel yöntem fenomenoloji deseni seçilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu Kırşehir ilinde maksimum çeşitlilik örneklemesi esas alınarak seçilen 38 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmış MAXQDA 20 programı kullanılarak analiz yapılmıştır. Elde edilen bulgular sonucunda oyun temelli öğrenmenin hayat bilgisi ve sosyal bilgiler derslerindeki uygulanma biçimleri, etkileri, öğretmen görüşleri ve deneyimleri karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Bulgular, öğretmenlerin her iki derste de oyun temelli öğrenmeye olumlu yaklaştıklarını; ancak ders yapısı, kazanımlar ve sınıf düzeyine bağlı olarak yöntemin farklı işlevlerle benimsendiğini göstermektedir. Hayat bilgisi dersinde eğlence, günlük yaşam bağlantısı ve duyuşsal gelişim ön plana çıkarken; sosyal bilgiler dersinde beceri gelişimi, öğretim programı uyumu ve motivasyon vurgusu öne çıkmaktadır. Oyun temelli öğrenme her iki derste de kalıcı öğrenme, yüksek katılım ve özgüven gelişimi gibi olumlu çıktılar sağlamaktadır. Hayat bilgisi dersini yürüten sınıf öğretmenleri, yöntemi daha çok yaşantısal kazanımlar ve pratik becerilerle ilişkilendirirken; sosyal bilgiler dersini yürüten sınıf öğretmenleri, soyut kavramların somutlaştırılması ve kültürel farkındalık gibi üst düzey bilişsel becerilere odaklanmaktadır. Tercih sebepleri benzer olsa da uygulamada karşılaşılan güçlükler farklılaşmakta; hayat bilgisinde sınıf içi etmenler, sosyal bilgilerde ise müfredat ve altyapı gibi dışsal engeller öne çıkmaktadır. Öğretmenler bu güçlükleri iletişim, motivasyon ve grup etkinlikleri gibi öğrenci odaklı stratejilerle aşmaya çalışmaktadır. Oyun seçiminde, kazanım uyumu, öğrenci ilgisi ve doğaçlama yaklaşımları ön plana çıkarken; tasarımında ise hayat bilgisinde fiziki koşullar ve materyal hazırlığı, sosyal bilgilerde teknoloji kullanımı ve dış ortam etkinlikleri daha çok önemsenmektedir. Her iki derste de öğretmenlerin kendi yaratıcılıkları ve işbirlikçi yaklaşımları, yöntemin etkili şekilde uygulanmasına katkı sağlamaktadır. Öğretmenler oyun temelli öğrenme konusunda çoğunlukla resmi eğitim almadıklarını ifade etmekte; ancak gelecekte yöntemin daha sistematik ve destekli biçimde uygulanması için eğitim ihtiyacına vurgu yapmaktadır. Oyun temelli öğrenme her iki derste de öğrencilerin motivasyonunu, katılımını ve çok boyutlu gelişimini destekleyen etkili ve esnek bir öğretim yaklaşımı olarak değerlendirilmektedir. Öğretmenlere göre oyun temelli öğrenme etkinliklerinin hayat bilgisi/sosyal bilgiler derslerinde öğrenme, öğrenci motivasyonu ve katılımı üzerinde destekleyici bir etkisi bulunmaktadır. Hayat Bilgisi dersinde öğrencilerin motivasyonunun arttığı, eğlenceli ve özgür bir öğrenme ortamının oluştuğu vurgulanırken; sosyal bilgiler dersinde ise dersin sıkıcılığının azaldığı, yüksek motivasyon ve heyecan sağlandığı öne çıkmaktadır. Öğretmenlere göre oyun temelli öğrenme yöntemi, hayat bilgisi dersi için günlük yaşam becerilerinin kazandırılmasında eğlenceli bir yaklaşım sunarken; sosyal bilgiler dersi için de soyut kavramlara öğrencilerin ilgisini çekmekte etkili olmaktadır. Öğretmenler her iki ders için de kazanımlarla uyumlu oyunlar geliştirilmesini ve tüm öğrencilerin sürece aktif olarak dâhil edilmesini önerirken; sosyal bilgiler dersinde bireysel farklılıkları gözeten oyunlara daha fazla önem verilmesi gerektiği önerisi dikkat çekmektedir. Genel olarak oyun temelli öğrenme, bu iki derste hem motivasyonu hem de katılımı artıran ve öğrenme sürecini destekleyen etkili bir yöntem olarak değerlendirilmektedir.