Sosyal sürdürülebilirlik ve turizm: Antalya örneği

Teknolojik, ekonomik ve ideolojik gelişmeler özellikle 1950'lerden itibaren mobiliteyi artırdı. Artan mobilite çeşitli alanlarda etkisini gösterdi. Turizm bu alanlardan birisiydi. Nitekim bu tarihten itibaren yapılan ulusaşırı uçuşların büyük çoğunluğu turistik aktivite amacıyla yapıldı. Turizm bu dönemde bir endüstri haline geldi ve özellikle 1970'lerden itibaren kalkınmakta olan ülkerlerde cazip bir yatırım alanına dönüştü. Aynı zamanda turizm üzerine yapılan çalışmalar, turizm sektörünün gelişmesinde en büyük pay sahibi olan kitle turizminin çevre ve sosyal koşullar üzerinde olumsuz etkileri de olduğunu gösterdi. Bunun üzerine turizm çalışmalarında ekonomi, çevre ve sosyal koşullar önem kazandı. Turizmin uluslararası politikalardan doğrudan etkilendiği ya da deniz-kum-güneş ile sınırlı kaldığı durumlarda ekonomik anlamda da yeterince verimli olmadığı görüldü. Bunun yanında kontrolsüz bir gelişmenin doğaya ve yaşam alanlarına verdiği zarar da turizmin bir başka boyutuydu. Ardından turizm sektörünün toplum üzerinde de etkili olduğu bu konudaki çalışmaların konusu oldu. Ekonomik verim, çevresel hassasiyet ve toplumsal etkiler 1980'lerden itibaren tartışılmaya başlandı ve sürdürülebilirlik konsepti bu bağlamda öne çıktı. Türkiye'de turizm 1970'lerde başladı fakat 1983 yılında çıkarılan Turizm Teşvik Kanunu ile gelişti. Türkiye'de turizm gelişme bölgesi olarak belirlenen Antalya bu bağlamda en hızlı gelişen ve dönülen şehir oldu. Kısa zaman içinde gelişen turizm sektörü kentte birincil sektör haline geldi ve bugün Türkiye'ye gelen turistlerin üçte birini ağırlamakta. Turizm planlamaları yapılmasına rağmen sektör planlamalardan hızlı gelişti ve mekan kullanımı da buna binaen etkilendi. Antalya özelinde turizm üzerine yapılan çalışmalar ekonomik, çevresel ve sosyal konularda yoğunlaşmakta fakat çoğunlukla sektör odaklı olarak ilerlemekte. Bunu yanında turizmin çevreye etkileri ya da kültürel konularda çalışılan konular arasında. Bu çalışma alanlarında bütüncül bir değerlendirme ise literatürde bir eksiklik olarak görülmekte. Sosyal sürdürülebilirlik konsepti turizmin ekonomik ve çevresel boyutlarını da gözardı etmeden destinasyon üzerindeki sosyal koşullara olan etkisini değerlendirmek için önemli bir araç. Bu bağlamda, Antalya'daki turizm gelişmeleri sosyal sürdürülebilirlik konseptine göre değerlendirildi. Turizmdeki gelişmeler, planlamalar, yöneticilerin basın açıklamaları, istatistikler ve mevcut literatür veri olarak kullanıldı. Bu çalışmanın ilk bölümünde turizmin gelişimi üzerinde ve ikinci bölümde sosyal sürdürülebilirlik konsepti üzerinde duruldu. Üçüncü bölümde ise çalışma alanı olan Antalya'da turizmin gelişim sosyal sürdürülebilirlik konsepti bağlamında değerlendirildi. Çalışmanın sonunda turizm sektöründeki gelişmelerin ekonomi odaklı olduğu ve sosyal sürdürülebilirliğin gözardı edildiği sonucuna varıldı.