Soğutma hızı ve yaşlandırma işlemelerinin NiTiNb şekil hafızalı alaşımlarının karakteristik faz dönüşümleri üzerine etkileri

Nikelce zengin NiTi şekil hafızalı alaşımlar eşatomik bileşime yakın NiTi alaşımları ile karşılaştırıldığında; belirgin süperelastisite ve şekil hafıza etkisi, yüksek sertlik ve aşınma direnci, düşük yoğunluk ve mükemmel korozyon direnci gibi işlevsel özellikleri sebebiyle dikkat merkezinde olmayı başarmıştır. Söz konusu alaşımlara refrakter bir metal olan niyobyum elementinin eklenilmesi suretiyle modifiye edilen NiTiNb üçlü alaşımları ise sergiledikleri geniş histerezis mekanizması nedeniyle ilgi çekmektedir. Diğer yandan, niyobyum elementinin özgül ağırlığının büyük, maddi değerinin ise yüksek olması alaşıma olan ilginin düşük Nb içerikli NiTiNb alaşımları istikametine kaymasına ortam yaratmaktadır. Bu çalışmada, yaşlandırma koşullarındaki değişikliklerin nikel oranı yüksek Ni55Ti44Nb1 alaşımının faz dönüşüm davranışı ve sertlik fenomeni üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Yapılan tetkikler sonucunda ısıl işlem sıcaklığının, süresinin ve yaşlandırma akabinde yapılan soğutma işlemi için tercih edilen yöntemin alaşım mikroyapısını değiştirdiği ve söz konusu değişikliklerle bağlantılı olarak dönüşüm tipinin, karakteristik sıcaklıkların ve alaşım sertliğinin şekillendiği tespit edilmiştir. Yaşlandırma parametrelerindeki varyasyonların çökelme süreci ve çökelti morfolojisinin belirlenmesi hususunda büyük bir etkisinin olduğu görülmüş ve bu etki ile ilişkili olarak fiziksel ve termodinamik özelliklerin farklı sonuçlarla karakterize edildiği saptanmıştır.