Son on yılda Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde takip edilen hepatoselüler kanser tanılı olguların demografik, klinik,laboratuvar özellikleri ile aldıkları tedavilerin incelenmesi ve literatürle karşılaştırılması

Amaç: Üçüncü basamak tedavi merkezi olan hastanemizde gerek dış merkezlerden gönderilen gerek bizde tanı alan HSK olgularının demografik, klinik, laboratuvar özellikleri ile aldıkları tedavilerin incelenmesini ve literatürler kıyaslanmasını amaçladık. Yöntem: 2006-2016 yılları arasında takip edilen toplam 261 hasta çalışmaya alınarak verileri retrospektif incelendi. Klinik ya da patolojik olarak tanı alan hastaların etiyolojik faktörleri belirlendi. HBV enfeksiyonu 130 hasta ile %50,2 oranında en sık neden olarak bulundu.228 hasta erkek (%87.3), 33 hasta (%12.7) kadın saptandı. Erkek/kadın oranı 7:1 idi. 261 HSK hastasının 83'ünde (%31.8) tanı sırasında önceki karaciğer hastalık durumu bilinirken geriye kalan 178 hastada (%68.2) ise HSK ile eş zamanlı saptandı. Siroz hastaların CPS evrelemesi 139 hasta ile A grubunda %62.9, 6 hasta ile B grubunda %29.9, 16 hasta ile C grubunda %7.2 oranında bulundu. BCLC evrelemesinde; 76 hasta ile (%29) en fazla BCLC evre C'de, 37 hastanın (%28.5) BCLC evre D'de tanı aldığı görüldü. BCLC evre 0'da bir hasta (%0.8), evre A ve B'de sırasıyla 9 (%6.9) ve 7 hasta (%5.4) saptandı. 64 hastada (%25) tanı anında metastaz saptandı. Tek değişkenli lojistik regresyon analizi ile metastaz varlığına etkiyen parametreler incelendiğinde ileri BCLC evrelemesi (p:0.01), üç ve üzeri tümör sayısı (p<0.001), serum AFP yüksekliği (p:0.002) anlamlı bulunurken cinsiyet ve yaş ile metastaz arasında ilişki bulunmadı. 66 HSK hastasının (%27.8) sAFP düzeyi laboratuvar alt sınırı olan 7 ng/dl'nin de altında iken, toplamda 97'sinin (%40,5) 20 ng/ml'nin altında olduğu saptandı. AFP değeri ile PVT ilişkisi lojistik regresyon analizi ile incelendiğinde serum AFP>200 ng/dl olan HSK'lı hastalarda PVT riskinin, serum AFP<20 ng/dl olan gruba göre 4.7 kat daha fazla olduğu görüldü. Hastalarımızın %66'sı (198 hasta) tedavi almış, %.24'ü (63 hasta) tedavi almamıştı. Küratif tedaviler olan KCTX ve KCR'nun sağ kalım açısından değerlendirmesinde anlamlı farklılık bulunmadı (p:0,09).BCLC evrelemesine göre TAKE tedavisi alan 15 hasta ile Y90 tedavisi alan 14 hasta sağ kalım açısından karşılaştırıldığında anlamlı farklılık saptanmadı (p:0.868). Tanı anı MILAN kriterlerine uyan 65 hastanın sadece 32'sine karaciğer transplantı yapıldığı görüldü. MILAN kriterlerine sahip olarak karaciğer transplantı yapılan HSK hastalarında 5 yıllık sağ kalım Avrupa (ELTR) ve Amerika'da (OPTN) %65-78 (140,141) olmasına rağmen bizde 33 hastanın verisinde %51 olarak saptandı. Çalışmamızda ortanca sağ kalım 11.9 ay bulundu. 261 hastanın 194'ü (%74.3) on yılda öldü. Hastaların bir yıllık sağkalımı %32, üç yıllık sağkalımı %20, beş yıllık sağkalımı %16 idi. Sonuç: Halen ülkemizde birçok HSK tanısının geç dönemde tanı aldığı, kronik karaciğer hastalıklarının tanısının zamanında konulamadığı görülmektedir. HSK sadece bir kanser değil aynı zamanda altta yatan siroz gibi komplike bir hastalığı da barındırdığından bu "ikisi bir arada" durum klinik yaklaşımın da komplike olmasını gerektirmektedir. Koordinasyonun sağlanması ve hastalar için en uygun tedaviyi belirlemek için bu multidisipliner yaklaşımı cerrahlar, medikal onkologlar, hepatologlar, radyologlar ve patologlar birlikte oluşturmalıdır. Ulusal kanser izlem programlarının da oluşturulması HSK yönetimi için elzemdir. Anahtar Kelimeler: Hepatosellüler kanser, Child-Pugh skoru, BCLC evrelemesi