Sorgulamaya dayalı öğrenme ortamının öğretmen adaylarının bilimsel süreç becerileri, sorgulama becerileri ve bilimsel düşünme yetenekleri üzerindeki etkisi

Geleceğin bireylerinde olması beklenen nitelikler fen eğitiminin nasıl verilmesi gerektiği yönünde şekillendirici rol oynamaktadır. Fenin temelinde doğada gerçekleşen olayları anlamlandırmak yer alır ve fen doğası gereği sorgulamaya dayalı bir bilim dalıdır. Sorgulayıcı öğrenme fırsatı sunulan öğrenciler, bilim insanlarının doğal dünya ile ilgili sorularına cevap arama çabalarındaki süreci birebir yaşayarak bilimsel düşünme, sorgulama ve dolayısıyla bilimsel süreç becerilerini geliştirme olanağına sahip olacaklardır. Son yıllarda dünyanın pek çok ülkesinin fen programlarında sorgulayıcı öğrenme yer almakta ve bunu destekleyen program revizyonları yapılmaktadır. Türkiye'de de 2013 yılında fen programı güncellemesi yapılmış ve bu revizyonda da sorgulamaya dayalı öğrenme stratejisi temel alınmıştır. Bu programı uygulayan fen bilimleri öğretmenlerinin en çok etkinlikleri yansıtmada zorluk yaşadıkları bilinmektedir. Buna sebep olarak öğretmen adaylarının, lisans eğitimi süresince özellikle laboratuvar derslerinde sorgulayıcı öğrenmeye dayalı uygulamalarla eğitim almamaları, bu nedenle de bu yöntemi uygulayamadıkları konusuna vurgu yapılabilir. Bu bağlamda öğretmen adaylarıyla çalışılan sözkonusu araştırmada Sorgulamaya Dayalı Öğrenme ortamının öğretmen adaylarının bilimsel süreç becerileri, sorgulama becerileri ve bilimsel düşünme yeteneklerine olan etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma Celal Bayar Üniversitesi Eğitim Fakültesi Fen Bilgisi Öğretmenliği programı birinci sınıf öğrencileriyle gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubunu; 41 deney, 36 kontrol olmak üzere toplam 77 öğrenci oluşturmuştur. Dersler bir eğitim dönemi boyunca deney grubunda sorgulamaya dayalı öğrenme ortamında etklinikler düzenlenilerek, kontrol grubunda ise geleneksel doğrulama tipindeki laboratuar etkinlikleriyle gerçekleştirilmiştir. Çalışmada ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Deney ve kontrol grubu öğrencilerine bilimsel süreç becerileri testi, sorgulama becerileri ölçeği ve bilimsel düşünme yetenekleri testi ön test-son test olarak uygulanmıştır. Araştırmadan elde edilen verilerin analizinde SPSS 21 paket programından yararlanılmıştır. Verilerin analizinde t-testi ve ANCOVA yapılmıştır. Analizlerin sonuçlarına göre; sorgulamaya dayalı öğrenme ortamının kullanıldığı deney grubu öğrencileri ile geleneksel etkinliklerin uygulandığı kontrol grubu öğrencilerinin sorgulama becerileri ve bilimsel düşünme yetenekleri arasında anlamlı bir farklılığın olmadığı tespit edilmiştir (p>.05). Bunun yanı sıra deney ve kontrol grubu öğrencilerinin bilimsel süreç becerileri arasında ise deney grubu lehine anlamlı bir farklılık olduğu sonucuna varılmıştır (p<.05). Araştırma sonuçlarından yola çıkarak öğretmen adaylarının bilimsel geçerliğe sahip bilgiye ulaşmada ve bilginin üretim sürecini içinde barındıran bilimsel süreç becerilerini artırmada sorgulamaya dayalı öğrenme ortamlarının etkili olduğu ifade edilebilir. Bu bağlamda eğitim fakültelerinin fen bilgisi programlarında özellikle laboratuvar dersleri başta olmak üzere uygun öğretim ve beceri derslerinde sorgulamaya dayalı öğrenme ortamlarının oluşturulması ve öğretmen adaylarının konuyla ilgili tecrübe kazanmaları önerilerinde bulunulabilir.