Sorumluluk eğitiminde ceza uygulamalarına ilişkin ilköğretim 5. sınıf öğretmen ve öğrenci görüşlerinin incelenmesi

Bu arastırmanın amacı sınıf ögretmenlerinin ögrencilerine sorumluluk kazandırmada ceza içeren yaptırımları kullanma durumlarını ve bunun sonuçlarını, ögretmen ve ögrenci görüsleri baglamında ortaya koymaktır. Betimsel bir durum saptaması niteligindeki bu arastırma 2006-2007 ögretim yılında, Adana il sınırları içinde belirlenen 12 devlet ilkögretim okulunda yürütülmüstür. Bu okulların her birinden bir besinci sınıf seçkisiz olarak alınmıs, bu sınıfların ögretmen ve ögrencileri çalısmaya dahil edilmistir. Ögretmen ve ögrenci görüslerini içeren veriler, açık uçlu sorulardan olusan anket ve yarı yapılandırılmıs görüsme yöntemi kullanılarak toplanmıstır. Elde edilen verilerin analizinde nitel içerik analizi yönteminden yararlanılmıstır. Bu çerçevede veriler öncelikle bilgisayara aktarılmıs, okunup incelenerek kodlara dönüstürülmüs ve iliskili kodlar bir araya getirilerek temalar ve gruplar olusturulmustur. Kodlamaya tabi tutulan ögretmen ve ögrenci görüslerinden olusan nitel verilerin bir kısmı, örnek verme amacıyla oldugu gibi aktarılmıstır. Arastırma bulgularına göre ögretmenlerin yerine getirilmeyen sorumluluklarla bas etmede ceza içermeyen yöntemlerin yanında ceza içeren yöntemlere de basvurdukları, cezalar içinde ise en çok sözel olumsuz cezaları kullandıkları anlasılmıstır. Ögrencilere göre ögretmenlerin uyguladıkları yaptırımlar genel olarak etkili olmakla birlikte bazen bu etkinin kısa süreli oldugu ortaya çıkmıstır. Çocuga sorumluluk kazandırmak için ceza gibi dıs denetimli disiplin gerektiren uygulamalar yerine, davranısının sonuçlarını yasama fırsatı verme gibi iç denetimli disiplin gelistirici ceza içermeyen yaptırımların tercih edilmesi, ögrencilerin sorumluluk kazanmalarında daha etkili bir yol olabilir. Anahtar Kelimeler: Sorumluluk, Disiplin, Ceza, Sınıf Ögretmeni.