Sosyal ağ analizi ve Hürrem Sultan kaynakçası üzerine bir değerlendirme

Bu çalışma, Kanuni Sultan Süleyman dönemine dair çalışmalarda "Sosyal Ağ Analizi (SAA)" yönteminin kullanılmasını önermektedir. Tarihsel bir karakter, bir figür olarak Hürrem Sultan'a olan kişisel merak ve konu hakkındaki literatüre hakimiyet sebebiyle kaynakça ve atıflar üzerinden uygulanacak olan SAA konusu olarak "Hürrem Sultan" seçilmiştir. Hürrem Sultan hakkında bir akademik çalışma yapılmak istense nereden, hangi kitaptan, makaleden, yazardan başlanmalıdır? Zincirin bugünkü ucunda hangi tarihçiler, yazarlar vardır? Hürrem Sultan'a dair ortaya koyulan görüşler nasıl, kimler tarafından şekillendirilmiştir? Hangi eser, hangi yazar bir diğeri için temel kaynak olmuş, kendisinden sonrakileri etkisi altına almıştır? Yabancı yazarlar, bu etki ve ilişkiler ağının neresinde kalmaktadır? Bu çalışmada amaçlanan, tüm bu sorulara farklı bir yöntem aracılığıyla cevaplar bulmaya çalışmaktır: "Sosyal Ağ Analizi". Ağ biliminin kazandırdığı sıra dışı bakış açısıyla "Hürrem Sultan" hakkında bugüne kadar hazırlanmamış kapsamda ve içerikte bir kaynakça oluşturulmuştur. Atıflar aracılığıyla konu üzerine çalışan tarihçilerin, yazarların ve araştırmacıların sosyal ağını oluşturmak ve bu ağı haritalamak; konu üzerinde gerçekten hangi isimlerin önde olduğunu, konunun hâkimlerini, en etki sahibi ismini belirlemek; bugüne kadar hep klasik usulle çalışılmış olan konuya tamamıyla farklı bir bakış açısına sahip olan ağ biliminin gözünden bakmak çalışmanın temel hedefleridir. "Sosyal Ağ" konusu ve "Sosyal Ağ Analizi" yöntemi bugüne kadar Tarih alanında tez yazanlar tarafından tercih edilmemiştir. Sosyal ağ analizi kullanılarak yapılan çeşitli çalışmalar vardır; fakat Tarih ve özellikle Osmanlı Tarihi için yapılan çalışmalar çok çok az sayıdadır. Yapılacak çalışma iki alan arasındaki bu boşluğu doldurmayı amaçlamaktadır. Çalışmanın ilk üç bölümü; çizge (graf) teorisi ve bu teoriyle bağlantılı olarak sosyal ağ analizinin kısa tarihi ve temel kavramlarına ayrılmıştır. Atıf dizinleri ve atıf ağlarının sosyal ağ analiziyle bağlantısı anlatıya dâhil edilmiştir. Son bölümde ise çalışmanın asıl hedefi olan analiz, bibliyografik verileri sosyal ağ analizi yöntemiyle incelemeye imkân veren Kaynakça.info üzerinden gerçekleştirilmiştir. Akabinde hem Kaynakça.info bünyesinde hem de Kaynakça.info haricinde SAA yöntemi ile özellikle tarih alanında ne tür farklı çalışmalar yapılabileceği, yöntemin uygulama boyutlarının nasıl geliştirilebileceğine yönelik izlenim ve öneriler aktarılmıştır. Anahtar Sözcükler Sosyal Ağ Analizi, Hürrem Sultan, Kanuni Sultan Süleyman, Kaynakça.info, Merkezilik, Küçük Dünya, Çizge (Graf) Teorisi, Altı Adımlık Ayrılma, Şebekeler, Atıf Dizini.