Sosyal amaçlı transfer harcamalarının gelir dağılımı üzerindeki etkisi: 1988-2018 Türkiye örneği

Gelirin nasıl ortaya çıkacağı ve dağıtılacağı ekonomi bilimi açısından her dönemde önemli tartışma konularından biri olmuştur. Gelir dağılımı, sosyal adalet ve eşitlik kavramlarıyla yakından ilgili bir kavramdır. Gelir dağılımının adaletli şekilde oluşmasının, ekonomik sosyal ve siyasal boyutları itibariyle birçok faydası bulunmaktadır. Devlet, çeşitli araçlarla müdahale ederek piyasadaki gelir dağılımını daha adil hale getirmeye çalışmaktadır. Bu açıdan maliye politikası araçlarından kamu harcamaları gelir dağılımında adaletin sağlanmasında etkili bir yöntem olarak kullanılmaktadır. Özellikle günümüzde dünya ekonomisinde yaşanan gelişmelere paralel olarak gelir ve servet adaletsizliğinin artması dünyadaki yoksulluğu giderek artırmaktadır. Bu durum toplum içerisinde gelir ve servetin sermaye sınıfında toplanmasına neden olmasının yanı sıra ekonomide emek sınıfının yoksullaşmasını giderek artırmaktadır. Modern devletler açısından önemli bir sorun olarak görülen gelir ve servet dağılımında ortaya çıkan adaletsizlikleri gidermek amacıyla ülkeler, sosyal refah devleti anlayışı çerçevesinde transfer harcamaları yardımıyla adaletsizliği gidermeyi amaçlamaktadırlar. Literatüre göre türüne göre etkisi değişmekle birlikte kamu harcamaları gelir dağılımında adaletin sağlanmasında etkili bir araçtır. Bu anlamda devletlerin gelir dağılımında adaleti iyileştirmek amacıyla kullandığı en etkili kamu harcaması olarak transfer harcamaları kabul edilmektedir. Bu nedenle Türkiye açısından transfer harcamalarının gelir dağılımı üzerindeki etkisini ve transfer harcamaları ile gelir dağılımı arasındaki ilişkinin boyutlarını belirlemek amacıyla yapılan çalışma kapsamında 1988-2018 yılları arasındaki transfer harcamaları ve Gini katsayısı verileri EVİEWS 10.0 istatistiki analiz programı kullanılarak analiz edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda elde edilen bulgulara göre Transfer harcamalarının gelir dağılımının nedeni olduğu belirlenmekle beraber transfer harcamaları ve gelirde dağılımı arasında istatiksel olarak anlamlı derecede ters yönlü bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Kısaca transfer harcamalarında meydana gelen 1' birimlik artış Gini katsayısını 0,05 birim azaltarak gelir dağılımında adaletin artmasını neden olmaktadır.