Sosyal bilgiler ders kitaplarında eleştirel düşünme becerisinin yeri

Bu çalışmanın temel amacı eleştirel düşünme becerisinin Sosyal Bilgiler ders kitaplarında ne düzeyde yer aldığını tespit etmektir. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden durum çalışması kullanılmıştır. Araştırma verileri araştırmacının geliştirmiş olduğu doküman inceleme formu kullanarak toplanmış, betimsel analiz yöntemine dayalı olarak analiz edilmiştir. Araştırmanın çalışma materyalini Millî Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlanan 5., 6. ve 7. sınıf Sosyal Bilgiler ders kitapları oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında 3 ders kitabı incelenmiştir. İncelenen ders kitaplarının, öğrenme alanları içinde yer alan ders etkinlikleri ile ölçme-değerlendirme bölümleri ayrı olarak değerlendirilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgulara göre incelenen ders kitaplarının eleştirel düşünme becerisini geliştirmeye yönelik içeriğinin farklı düzeylerde olduğu görülmüştür. Ders kitapları öğrenme alanlarındaki eleştirel düşünme içeriği açısından incelendiğinde özellikle 5. sınıf kitabının 6. ve 7. sınıfa göre daha zengin olduğu görülmüştür. Ölçme-değerlendirme bölümleri açısından değerlendirildiğinde ise 7. sınıf ders kitabının 5. ve 6. sınıf kitabına göre daha zengin bir eleştirel düşünme içeriğine sahip olduğu görülmüştür. Bu sebeple ders kitaplarının kimi öğrenme alanlarında ve ölçme-değerlendirme bölümlerinde eleştirel düşünme becerisine yönelik içeriğin geliştirilebilir olduğu anlaşılmıştır. Araştırma sonucunda eleştirel düşünme alt becerilerinden bazılarının ders kitabında daha fazla yer bulduğu görülmüştür. Buna göre 5. sınıf ders kitabının öğrenme alanları içindeki etkinlik/soruların "sonuç çıkarma" becerisine, ölçme değerlendirme bölümünün ise "açıklama" ve "yorumlama" becerilerine daha fazla yer verdiği sonucuna ulaşılmıştır. 6. sınıf ders kitabının öğrenme alanları içindeki etkinlik/soruların "yorumlama" becerisine, ölçme-değerlendirme bölümünün ise "sonuç çıkarma" becerisine daha fazla yer verdiği belirlenmiştir. 7. sınıf ders kitabının öğrenme alanı içindeki etkinlik/soruların "yorumlama" becerisine, ölçme-değerlendirme bölümünün ise "sonuç çıkarma" becerisine daha fazla yer verdiğine ulaşılmıştır. İncelenen tüm ders kitaplarında "değerlendirme" ile "öz düzenleme" alt becerilerinin en az yer alan beceriler olduğu sonucuna ulaşılmıştır.