Sosyal bilgiler ders kitaplarında ve öğretmen görüşlerinde yerel kültür: Bir durum çalışması

Bu araştırmanın amacı, Sosyal Bilgiler öğretiminde ve ders kitaplarında yerel kültürle ilişkili içeriklerin nasıl ele alındığını incelemek ve Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin yerel kültür kavramını derslerinde kullanım durumlarını belirlemektir. Çalışma kapsamında Rize ilinde görev yapan 20 Sosyal Bilgiler öğretmeni ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmelere ek olarak Sosyal Bilgiler 5. Sınıf Ders Kitapları (1. ve 2. kitaplar) soyut yerel kültür öğeleri açısından incelenmiştir. Görüşmelerden elde edilen bulgular, öğretmenlerin büyük çoğunluğunun yerel kültür öğretimine sınırlı ölçüde yer verdiğini ortaya koymaktadır. Katılımcılar, bu durumu özellikle müfredatın yoğunluğu, ders saatlerinin yetersizliği ve eğitim kaynaklarının yerel kültür kavramına görece az yer ayırması ile ilişkilendirmiştir. Araştırmada ayrıca, öğretmenler yerel kültür içeriğinin program ve ders kitabında kapsam bakımından sınırlı olduğunu ifade etmişlerdir. İçerik analizi sonucunda, kitaplarda yerel kültür kavramına yalnızca 12 kez yer verildiği; buna karşın soyut kültür öğelerinin çoğunlukla ulusal düzeyde ve toplam 106 kez ele alındığı tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular, öğretmenlerin yerel kültür öğelerine derslerinde daha sık yer vermelerinin, öğrencilerin öğrenme sürecini destekleyebileceğini ve farklı kültürel geçmişlere sahip öğrenciler arasında etkileşim ve uyumun güçlenmesine katkı sağlayabileceğini göstermektedir. Bu bağlamda, sınıf ortamlarında kültürel değerlere duyarlı eğitime daha fazla önem verilmesi; öğrencilerin kendi yerel kültürlerini tanımaları, ifade etmeleri ve paylaşmaları yoluyla öğrenme ortamının hem anlamlı hem de zengin bir hâle gelmesine katkı sağlayabilir.